Home / Kiến thức / Bệnh dại và nguy cơ từ những thú cưng

Bệnh dại và nguy cơ từ những thú cưng

Đa số chúng ta cho rằng bị chó cắn là có thể bị dại nhưng thực tế nguy cơ còn đến từ nhiều phía hơn thế. Trong khi nuôi chó ngày càng phổ biến còn việc thả rông vật nuôi lại không được kiểm soát thì nguy cơ bị dại có thể xuất hiện ở khắp mọi nơi. Tìm hiểu về bệnh để có những biện pháp điều trị và phòng bệnh hiệu quả là kiến thức ai cũng nên có ở thời buổi “người người nuôi thú, nhà nhà nuôi chó” này.

Bệnh dại là gì và nguồn bệnh đến từ đâu?

Dại là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus dại gây tổn thương hệ thần kinh trung ương của các loài động vật có vú. Ổ chứa virus dại là chó hoang và chó nhà. Chúng cũng có ở mèo, chồn và cầy nhưng phổ biên nhất vẫn là chó và mèo. Virus dại thuộc họ Rhabdovirus, chủng Lysa, có ARN, hình viên đạn, đường kính 75-80mm có nhiều trong nước bọt, nước tiểu, dịch não tủy của súc vật bị bệnh.

Bệnh dại và nguy cơ từ những thú cưng - dại là gì

Tất cả các loài động vật máu nóng như người hay gia súc đều có thể bị dại và sau khi phát bệnh thì tỉ lệ tử vong ở người là 100% khiến bệnh dại trở nên đặc biệt nguy hiểm. (1)

Cơ chế bệnh sinh

Con người bị bệnh dại sau khi bị chó mèo cắn. Tuy nhiên virus dại tấn công chúng ta như thế nào? Sau khi xâm nhập vào cơ thể qua da và niêm mạc, virus nhân lên trong tế bào cơ vân rồi theo các sợi trục của hệ thần kinh trung ương vào các hạch tủy sống và các neuron thần kinh. Tại đây chúng nhân lên tạo nên các hình ảnh đặc hiệu là các Negri rồi khuếch tán ra các sợi trục thần kinh ngoại biên để đến các tổ chức khác như nước bọt, tủy, thượng thận, phổi, thận, gan, cơ , xương, tim….

Bệnh dại và nguy cơ từ những thú cưng - chó cắn

Hiểu một cách đơn giản hơn thì do các virus trên tấn công con người mới bị dại nhưng xuất phát điểm đều từ chó cắn hay mèo cào mà hình thành nên bệnh.

Triệu chứng bệnh dại

Nhiều người sau khi bị chó cắn rất chủ quan do thời gian ủ bệnh khá dài, tối thiểu là 7 ngày nhưng cũng có trường hợp đến cả năm mới phát bệnh. 40 ngày là khoảng thời gian ủ bệnh trung bình và hoàn toàn không có biểu hiện lâm sàng nào tại thời điểm này.

Khi bệnh bắt đầu khởi phát, tức là trước khi lên cơn dại từ 2 – 4 ngày thì có thể xuất hiện một số biểu hiện như:

  • Tính cách bắt đầu thay đổi: hay bồn chồn, lo âu, thảng thốt, nhiều lúc buồn bã, có khi lại nói rất nhiều. Nhiều khi tìm cách xa lánh những người xung quanh.
  • Mất ngủ
  • Dị cảm nơi bị căn, tê bì, co cứng cơ, đau nhức…
  • Chán ăn, mệt mỏi, sốt, đau mỏi cơ bắp
  • Đau đầu, bí tiểu, buồn nôn, đau bụng có thể ít gặp hơn.

Tại thời kỳ toàn phát, bệnh được chia thành 3 thể riêng biệt với những biểu hiện khác nhau.

Thể hung dữ (co cứng)

Đây là thể hay gặp nhất ở bệnh dại với tỉ lệ 80%. Đa số các trường hợp đều có các biểu hiện của kích thích hành tủy như:

  • Rối loạn hô hấp: bệnh nhân có những triệu chứng liên quan đến việc thay đổi nhịp thở, thở dài, thở dồn dập không đều hoặc nói nhiều, nói đứ hơi, ngắt quãng, thở hổn hển.
  • Sợ gió, sợ nước: khát không dám uống nước, nóng không dám bật quạt là biểu hiện dễ thấy nhất ở người bệnh này. “Thít thanh quản” xuất hiện với các cơn co thắt họng và thanh quản. Đặc biệt khi uống nước, gió thổi hay khi đưa thức ăn lên miệng gây co thắt họng thanh quản khiến người bệnh càng sợ hãi hơn, nắc lên không ăn uống được.
  • Một số các cơ quan khác trở nên rất nhạy như mắt sáng long lanh, tai vô cùng thình nhưng lại sợ ánh sáng và tiếng  động nên thường xuyên tìm chỗ tối và yên tĩnh để nấp và trốn.
  • Rối loạn thần kinh thực vật với các biểu hiện như: dao động huyết áp, da xanh tái vã mồ hôi, đồng tử giãn hoặc không đều hai bên. Tăng tuyến nước bọt lại kèm với triệu chứng sợ nước khiến bệnh nhân liên tục khạc nhổ.
  • Ở nam giới còn có các biểu hiện như cương dương vật hay xuất tinh tự nhiên.

Bệnh dại và nguy cơ từ những thú cưng - triệu chứng dại

Nhìn chung, ở thể này bệnh nhân thường không sốt nhưng nếu sốt có thể sốt rất cao hoặc gai rét. Tinh thần không ổn định khi thời gian đầu thì có thể hoàn toàn tỉnh táo nhưng sau lại giãy giụa, đập phá, kêu ú lên rồi đi vào hôn mê, thuốc an thần cũng không có tác dụng. Khi phát bệnh, bệnh nhân có thể tử vong chỉ sau 2-6 ngày lên cơn dại do ngừng thở và ngừng tim có liên quan đến tổn thường hành tuỷ.

Thể liệt

Chiếm 20% còn lại và rất dễ bị bỏ qua hoặc chẩn đoán nhầm do người bệnh đã tiêm vacxin dại nhưng lại tiêm muộn và bệnh nhân không có biểu hiện sợ gió hay sợ nước như bình thường. Biểu hiện ở thể này là đau dọc xương sống, sau đau 2 chân khiến việc đi lại khó khăn rồi bị liệt. Rối loạn cơ vòng, bụng chướng dần rồi dẫn đến liệt chi, sau đó liệt cơ hô hấp, nuốt sặc, liệt hành tủy và cuối cùng là tử vong. Một số trường hơp có thể có biểu hiện viêm não tủy cấp và có thể diễn biến theo kiểu viêm màng não nước trong. Ở thể này người bệnh có thể kéo dài sự sống hơn thể hung dữ nếu có các phương tiện hỗ trợ nhưng cũng không thể quá 13 ngày. (2)

Thể dại ở trẻ em

Trẻ em bị dại có thể có nguy cơ bị cả 2 thể trên nhưng có một số biểu hiện khác người lớn khi ở thẻ hung dữ diễn biến ở trẻ em thầm lặng hơn, chúng ít khi đập phá hay tỏ ra bị kích động, dấu hiệu sợ nước hay sợ gió cũng không rõ ràng. Chúng tỏ ra bồn chồn, khó chịu, hết nằm lại ngồi, nôn ọe, chướng bụng, trụy tim mạch và sau đó tử vong. Nếu ở thể liệt, biểu hiện đơn giản chỉ là rối loạn hành tủy và tử vong.

Điều trị dại như thế nào?

Việc điều trị dại hiện nay chỉ nhằm điều trị triệu chứng và hỗ trợ do không có thuốc điều trị đặc hiệu. Các biện pháp thường được sử dụng là:

  • Để bệnh nhân nằm ở trong phòng riêng, nơi yên tĩnh, tránh ánh sáng và gió lùa
  • Nuôi dưỡng qua đường sonde dạ dày hoặc truyền tĩnh mạch
  • Dùng các thuốc an thần Seduxen hoặc hỗn hợp Cocktailytics.
  • Dùng hô hấp hỗ trợ, thở máy, bóp bóng nếu có biểu hiện liệt hô hấp.

Bệnh dại và nguy cơ từ những thú cưng - sơ cứu vết cắn

Tuy nhiên khi đã lên cơn dại thì 100% sẽ tử vong nên quá trình này chỉ có tác dụng kéo dài thời gian. Ngay khi bj chó cắn người bệnh cần sơ cứu vết thương đúng cách và đến các cơ sở y tế để khám lập tức. Cách xử trí khi bị súc vật nghi bị dại cắn như sau:

  • Nhốt và theo dõi súc vật trong vòng 10 ngày
  • Tiêu hủy những đồ vật riêng của bệnh nhân như quần áo, chăn màn. Tủ, giường, các đồ sắt, sàn nhà cần được lau rửa bằng xà phòng và phun thuốc khử trung.
  • Vết thương bị cắn phải được rửa thật kỹ bằng nước xà phòng đặc 20% ngay lập tức, sau đó rửa lại bằng nước muối sinh lý 0.9% và sát khuẩn bằng cồng iode đặc.
  • Dùng kháng sinh chống nhiễm khuẩn và tiêm phòng uốn ván.
  • Tiến hành tiêm phòng vacxin hoặc huyết thanh phòng dại. Với các vết thương ở đầu mặt cổ thì huyết thanh kháng dại ARS (Anti Rabies Serum) hoặc RIG-H (Rabies Immunoglobulin Human) được dùng trong trường hợp bị cắn nặng và vết thương rộng, có nhiều vết cắn ở đầu, mặt, cổ tay. Tiến hành tiêm càng sớm càng tốt, nếu để quá 72 giờ sau khi bị cắn thì tốt nhất không nên tiêm. Lưu ý tiêm huyết thanh trước khi tiêm vacxin. Với các vết thương ở tay chân và thân mình thì cần theo dõi chó mèo trước; nếu chúng bị chết hoặc có biểu hiện dại thì cần tiêm ngay, không thì cũng không cần.

Phòng bệnh dại được không?

Câu trả lời là có. Bắt nguồn từ chính ý thức của mỗi người khi nuôi chó cần tuân thủ pháp lệnh: không thả rông, chó nuôi phải nhốt, xích, khi ra đường phải rọ mõm. Kết hợp với việc tuyên truyền đẻ người dân hiểu rõ tác hại của bệnh dại, đồng thời tiêm phòng và quản lý tốt chó đang nuôi tại khu dân cư. Đối với những người có nguy cơ tiếp xúc cao với virus dại như bác sĩ thú y, người nuôi chó mèo, nhân viên xét nghiệm thì cần phải được tiêm phòng dại trước.

Khi dịch xảy ra thì cần phải tiêu hủy ngay chó dại, không được buôn bán để ngăn chặn sự lây lan. Những người bị chó mèo cắn cần phải đi tiêm phòng ngay lập tức. Như đã biết, dại có tỉ lệ tử vong lên đến 100%, vì thế chủ quan với bệnh chính là mở đường cho thần chết ghé thăm. (3)

About dieutri

Check Also

Viêm cầu thận là gì và có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận là gì và có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận là hậu quả của rất nhiều căn bệnh nhưng nó là bệnh …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *