Home / Kiến thức / Bệnh Parkinson có nguy hiểm không?

Bệnh Parkinson có nguy hiểm không?

Parkinson là bệnh có cái tên khá lạ nhưng lại không hề hiếm gặp. Bạn biết được bao nhiêu thông tin về căn bệnh này? Bạn có biết cách phòng tránh hay điều trị nó ra sao không? Bài viết này sẽ giúp bạn điều đó.

Bệnh parkinson là gì?

Bệnh Parkinson hay còn gọi là liệt rung – là bệnh lý thoái hóa do một rối loạn cấp cao của hệ thần kinh gây ra và có ảnh hưởng đến quá trình vận động. Có thể tạm hình dung bệnh xảy ra do một nhóm tếbào (motor neuron) nhân xám ở đáy não bị thoái hóa, khiến  chất dẫn truyền thần kinh doopamin (DPM) – đảm nhiệm  vai trò dẫn truyền tín hiệu thần kinh từ tế bào này sang tế bào khác, giúp tế bào não chỉ huy và kiểm soát cử động của các cơ bắp, đặc biệt là chân tay và mặt bị giảm sút. Chính vì thế khiến cơ bắp không thể vận động một cách bình thường như nó vốn phải thế, gây trở ngại lớn đối với cuộc sống hàng ngày của bệnh nhân. Bệnh có khả năng tiến triển nặng và để lại những biến chứng nguy hiểm, thậm chí dẫn đến tử vong. (1)

Bệnh Parkinson có nguy hiểm không? 1

Triệu chứng bệnh parkinson

Bệnh Parkinson có rất nhiều triệu chứng cảnh báo, tuy nhiên các dấu hiệu ban đầu có thể chưa rõ ràng, không được chú ý và nó không hoàn toàn giống nhau ở tất cả mọi người. Thông thường các triệu chứng của Parkinson xuất hiện trước hết chỉ ở một bên của cơ thể rồi sau đó mới ảnh hưởng đến cả hai bên và khi đó thì tình trạng bệnh đã trở nên khá tệ. Nếu có những triệu chứng sau đây, hãy cẩn thận vì có thể bạn đã bị Parkinson

  • Run lắc tay chân là biểu hiện phổ biến nhất. Đặc biệt là qua lại giữa ngón trỏ và ngón cái, biểu hiện rõ hơn khi thả lỏng và nghỉ ngơi. Nhiều người thỉnh thoảng thấy tay chân bị run không lý do thường nghĩ mình bị Parkinson. Thật ra không hẳn là vậy vì có tới 15% người bệnh Parkinson trong suốt quá trình phát hiện và điều trị bệnh chưa từng bị run. Nhưng nếu có nghi ngờ, đi khám ngay chắc chắn không thừa.
  • Di chuyển chậm chạp hoặc mất khả năng di chuyển là những cảnh báo tiếp theo. Đột nhiên bạn cảm thấy những bước chân của mình thật nặng nề, 2 bàn chân như chỉ muốn bám lấy nền đất và khó khăn lắm mới có thể nhích từng bước chân. Khi đi bộ bạn cảm thấy bước đi dường như ngắn hơn và bị xáo trộn rất nhiều, thậm chí thật khó để đứng dậy khi đang ngồi. Đó là khi bệnh Parkinson đã có những bước tiến triển nặng nề hơn chứ không đơn giản chỉ là mới phát bệnh nữa rồi.

Bệnh Parkinson có nguy hiểm không? triệu chứng

  • Cứng cơ: không cố định một vị trí nào mà hiện tượng này có thể xảy ra ở mọi vị trí trên cơ thể. Các cơ bắp trở nên tê cứng, bị giới hạn phạm vi chuyển động khiến bạn vận động thực sự khó khăn. Các biểu hiện cụ thể như khó quay cổ, xoay người, khó trở mình khi nằm trên giường và làm những cử động khéo léo của các ngón tay Tuy nhiên triệu chứng này dễ nhận ra nhất là khi bạn không còn vung cánh tay một cách tự nhiên khi đi bộ bình thường và có thể trở nên rất nghiêm trọng sau đó.
  • Tư thế bị cong và dễ bị ngã là dấu hiệu của chứng rối loạn giữ thăng bằng. Người bệnh khi ngồi xuống hay đứng dậy khỏi ghế đều vô cùng khó khăn. Khi đi đứng hay xoay người đều rất dễ bị ngã. Dáng đi lại còng còng, khi ngồi hay cong lưng hoặc chúi đầu về phía trước. Tuy nhiên đây thường là biểu hiện của bệnh ở giai đoạn sau nhiều hơn là những triệu chứng cảnh báo bệnh.
  • Mất các chuyển động tự động trong vô thức. Các hành động bình thường, thậm chí thuộc về tự nhiên như chớp mắt, vung tay khi đi bộ hay mỉm cười thì lại có xu hướng giảm dần, thậm chí mất hẳn ở người bệnh Parkinson .

Đó là những triệu chứng liên quan đến vận động, với những triệu chứng không liên quan đến vận động, chúng xuất hiện rất sớm, thậm chí trước hẳn 5-10 năm thời điểm phát bệnh. Đó có thể là:

  • Giọng nói thay đổi, trở nên nhỏ hơn, nhẹ nhàng hoặc có khi nhanh chóng hơn nhưng đơn điệu và  khó nghe. Họ hay lặp từ và ngần ngại, do dự khi nói chuyện.
  • Rối loạn giấc ngủ: hay mơ thấy ác mộng, khó ngủ vào ban đêm.

Bệnh Parkinson có nguy hiểm không? rối loạn giấc ngủ

  • Khuôn mặt cứng đờ, vô hồn, ít biểu cảm hay thể hiện cảm xúc thái quá.
  • Thay đổi khứu giác. Bệnh nhân Parkinson có thể mất dần khả năng nhận biết mùi vị, ngửi mùi không chính xác do khứu giác bị tổn thương. Một số mùi đặc trưng như mít hay sầu riêng cũng không thể nhận ra.
  • Táo bón: đây không phải là triệu chứng đặc thù nhưng nó là dấu hiệu xuất hiện từ rất sớm, thậm chí ngay từ trước 10 năm khi được chẩn đoán parkinson. Bởi bệnh làm ảnh hưởng đến hệ thần kinh tự chủ, làm giảm nhu động ruột và dẫn đến gây ra táo bón. Nếu biểu hiện này diễn tra trong thời gian ngắn và khi áp dụng một số thay đổi về dinh dưỡng hết thì không có gì đáng lo. Tuy nhiên nếu hiện tượng này kéo dài hơn 3 tuần mà không phải do chế độ ăn uống sinh hoạt, thì rất có thể là triệu chứng sớm của bệnh parkinson, bạn nên chú ý cẩn thận và đi khám sớm nếu bị táo bón kéo dài.
  • Mất trí: thường xuất hiện ở giai đoạn cuối của bệnh. Người bệnh có vấn đề về trí nhớ và độ minh mẫn tinh thần do ảnh hưởng của bệnh chứ triệu chứng này nếu xuất hiện sớm thì nó là dấu hiệu sớm của Alzheimer thì đúng hơn.

Các triệu chứng của Parkinson chủ yếu liên quan đến vận động nhiều hơn. Đi khám bác sĩ ngay khi thấy mình có những bất thường trong vận động thường ngày. (2)

Nguyên nhân hình thành bệnh

Bệnh Parkinson đã được chứng minh là do các tế bào thần kinh nhất định (neuron) trong não dần dần chết gây ra nhưng khoa học hiện nay chưa có kết luận chính xác hay lý giải nguyên nhân cụ thể nào gây ra hiện tượng này. Các nhà khoa học nghĩ nhiều tới các yếu tố như:

  • Gen: dù di truyền hay do môi trường tiếp xúc thì đây cũng là nguyên nhân đang được nghi ngờ hàng đầu do các nhà nghiên cứu đã tìm thấy gen đột biến cụ thể có thể đóng một vai trò trong của bệnh Parkinson.
  • Môi trường: việc tiếp xúc với chất độc hoặc virus nào đó được cho là nguyên nhân có thể kích hoạt và các dấu hiệu, triệu chứng Parkinson. (3)
  • Một số thay đổi trong não như thiếu dopamine, nồng độ norepinephrine thấp hay sa sút trí tuệ thể Lewy. Các thay đổi này ít nhiều đóng vai trò nào đó trong việc hình thành bệnh dù nguyên nhân thực ra cũng không rõ ràng cho lắm.

Bệnh Parkinson có nguy hiểm không? 4

Một số yếu tố khác được cho là làm tăng nguy cơ mắc bệnh Parkinson có thể kể đến là:

  • Tuổi tác. Các thống kê cho thấy bệnh Parkinson ít xuất hiện ở người lớn trẻ tuổi mà nó thường bắt đầu vào giai đoạn giữa hoặc cuối đời, và nguy cơ tiếp tục gia tăng khi tuổi tác ngày càng cao.
  • Yếu tố gia đình. Nếu trong phạm vi quan hệ huyết thống gần mà có người họ hàng nào mắc bệnh Parkinson thì nguy cơ mắc bệnh cúng nhiều hơn 4 đến 6 phần trăm.
  • Giới tính. Đàn ông có nhiều khả năng phát triển bệnh Parkinson hơn so với phụ nữ.
  • Tiếp xúc với chất độc như chất diệt cỏ và thuốc trừ sâu cũng làm tăng nhẹ nguy cơ mắc bệnh Parkinson.

Cách chữa trị như thế nào?

Bệnh Parkinson hiện không có cách chữa triệt để nhưng một số biện pháp sau có thể giảm thiểu những tác động của bệnh và phần nào đó kiểm soát các triệu chứng của Parkinson. Đó là:

Uống thuốc

Thuốc có thể giải quyết một chút rắc rối liên quan đến vấn đề chuyển động, đi bộ hay run lắc bằng cách tăng nguồn cung cấp dopamine cho bộ não. Tuy nhiên, việc dopamine tự nó không phải hữu ích, vì nó không thể nhập vào não.

Bệnh Parkinson có nguy hiểm không? uống thuốc chữa bệnh

Các loại thuốc như levodopa, chất chủ vận Dopamine, chất ức chế MAO B, ức chế Catechol O-methyltransferase (COMT), thuốc kháng cholinergic hay các loại thuốc chặn Glutamate (NMDA) thường được các bác sĩ kê cho bệnh nhân Parkinson. Phản ứng của thuốc trong thời gian đầu khi tiến hành điều trị Parkinson có thể là khá ấn tượng. Tuy nhiên, theo thời gian, những lợi ích của các loại thuốc trở nên mờ nhạt hơn mặc dù các triệu chứng thường vẫn có thể được kiểm soát khá tốt. Hơn nửa các loại thuốc này đều gây ra các tác dụng phụ ảnh hưởng đến thần kinh nên cần được sử dụng dưới sự hướng dẫn và theo dõi sát sao của bác sĩ điều trị.

Vật lý trị liệu

Các bài tập vật lý trị liệu không thể ngăn chặn bệnh trở nặng hơn nhưng ít nhất nó giúp cho người bệnh cải thiện dáng đi, phạm vi chuyển động hay các vấn đề liên quan đến nói và nuốt. Vật lý trị liệu là biện pháp được khuyến khích nhằm giúp bệnh nhân duy trì được các chức năng trong bệnh Parkinson.

Phẫu thuật

Biện pháp này không hay được chỉ định do có can thiệp kích thích não sâu, bao gồm việc cấy một điện cực sâu trong bộ phận của não điều khiển cử động bởi tính rủi ro cao. Xuất huyết não hay đột quỵ là những biến chứng phổ biến. Tuy nhien với các bệnh nhân bị Parkinson nặng và thuốc levodopa không có tác dụng biện pháp này có theẻ được áp dụng. Lợi ích của việc phẫu thuật này là có thể ổn định dao động và giảm hoặc loại bỏ các chuyển động tự nguyện (rối loạn vận động), đặc biệt là run lắc.

Phong cách sống và biện pháp khắc phục

Khi phát hiện bị bệnh Parkinson người bệnh không thể trông chờ hoàn toàn vào các can thiệp y tế bên ngoài mà bản thân người bệnh cũng phải có những thay đổi tích cực để ngăn cản quá trình bệnh phát triển thêm như ăn uống lành mạnh. Chế độ ăn giàu chất xơ, cung cấp đủ axit béo omega-3. Ăn nhiều trái cây và ngũ cốc, rau xanh. Không uống rượu bia, chất kích thích, đồ uống có công. Kết hợp với việc đi bộ một cách từ từ và chậm rãi. Đi đứng thẳng lưng và tránh để bị ngã.

Một số biện pháp thay thế thuốc hiệu quả có tác dụng với bệnh nhân Parkinson bao gồm sử dụng Coenzyme như một loại thực phẩm chức năng. Tuy nhiên cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng. Massage trị liệu để giảm căng cơ và thúc đẩy thư giãn, có thể đặc biệt hữu ích cho những người gặp cứng cơ liên quan của bệnh Parkinson. Tai chi – sử dụng chuyển động chậm giúp cải thiện tính linh hoạt và sự cân bằng – một hình thức cổ xưa của tập thể dục Trung Quốc mà người bệnh cũng có thể áp dụng. Ngoài ra người bệnh có thể tham gia các lớp học yoga nhằm tăng tính linh hoạt và sự cân bằng. (4)

Khi Parkinson trở thành mạn tính, người bệnh thường hay có những biểu hiện tâm lý bất thường như bực mình, chán nản, thất vọng, thậm chí cáu gắt và giận dữ vô cớ do những vấn đề của bệnh ảnh hưởng đến não và hệ thần kinh. Việc ăn uống, nói chuyện, đi lại hay vận động cũng trở nên khó khăn và chậm chạp hơn bình thường nên rất dễ có những ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý. Bạn bè và người thân cần tìm hiểu về bệnh và thông cảm nhiều hơn cho người bệnh để tránh những hậu quả khôn lường do tâm lý gây ra.

Vì bệnh không phải hiếm gặp nên có rất nhiều nhóm hỗ trợ cộng đồng có thể giúp bạn điều này. Hãy tìm đến bác sĩ khi cần tư vấn, đừng tự ý điều trị bằng bất cứ phương pháp nào.

Người bệnh Parkinson cần ăn uống như thế nào?

Những loại thực phẩm tốt cho người bệnh Parkinson là

  • Thực phẩm giàu chất oxy hóa như các loại trái cây và rau quả nhiều màu sắc, chẳng hạn như các loại rau màu xanh (rau chân vịt, súp lơ xanh), cà chua, cà rốt, đậu đỏ, quả việt quất, dâu tây, mận và táo. Một số thức uống có chứa nhiều chất chống oxy hóa như: trà (trà xanh và trà đen), café, rượu vang đỏ (với lượng vừa phải), nước ép tối màu như lựu, việt quất.
  • Thực phẩm giàu dopamin có trong các loại đậu như  đậu xanh, đậu đỏ, đại tương… và một số loại hạt như lạc, hạnh nhân, quả hồ đào, hạt điều, óc chó, hạt hướng dương hoặc quả chuối .
  • Bổ sung Omega-3 bằng cách ăn cá ít nhất 2 lần/ tuần hoặc bổ sung dầu cá trong trường hợp không ăn được cá. Cá thu, cá hồi, cá trích, cá mòi, cá ngừ albacore; cá hồi được xem là sự lựa chọn tốt nhất vì chúng có chứa nhiều axit béo omega – 3, axit eicosapentaenoic (EPA) và axit docosahexaenoic (DHA).

Bệnh Parkinson có nguy hiểm không? chế độ dinh dưỡng

Một số thực phẩm người bệnh Parkinson cần hạn chếlà

  • Thực phẩm giàu protein: như thịt, sữa, đặc biệt là sử dụng thuốc ngay sau khi ăn chúng. Mặc dù vậy, nguồn protein trong cá, các loại đậu lại cung cấp dưỡng chất cần thiết cho não bộ, bạn không nên loại chúng ra khỏi thực đơn hàng ngày.
  • Đậu tằm
  • Đường: do chúng có thể khiến người bệnh Parkinson tăng cân và khó kiểm soát trọng lượng.
  • Rượu, đồ uống chứa caffeine, nước nóng: Bởi nó có thể làm mất nước và gây huyết áp thấp. (5)

About dieutri

Check Also

Viêm cầu thận là gì và có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận là gì và có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận là hậu quả của rất nhiều căn bệnh nhưng nó là bệnh …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *