Home / Kiến thức / Bệnh quai bị nguy hiểm như thế nào?

Bệnh quai bị nguy hiểm như thế nào?

Quai bị là một căn bệnh không hề hiếm gặp và đa số mọi người đều đã từng gặp phải trong đời. Không phải là một căn bệnh nguy hiểm nhưng quai bị chắc chắn có ảnh hưởng tới sức khỏe và việc hiểu rõ về căn bệnh này là một kiến thức không thể thiếu.

Quai bị là bệnh như thế nào?

Quai bị được biết đến tư thời Hypocrates còn được gọi là bệnh viêm tuyến mang tai dịch tễ hay viêm tuyến mang tai. Bệnh do virus quai bị gây ra và là bệnh truyền nhiễm cấp tính, dễ dàng lây nhiễm qua đường hô hấp và phát triển thành dịch. Quai bị thường xảy ra nhiều nhất và bùng phát thành dịch vào mùa đông xuân hàng năm. (1)

Bệnh quai bị nguy hiểm như thế nào định nghĩa

Nguyên nhân bị quai bị

Bệnh quai bị do siêu vi trùng Paramyxovirus gây ra. Virus này lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp, ăn uống và dùng chung đồ đạc. Khi người bệnh nói chuyện, ho hoặc hắt hơi mà không bịt miệng, nước bọt của bệnh nhân sẽ văng ra ngoài không khí và các virus cũng theo đó mà ra ngoài và lây truyền trong cộng đồng.

Ngoài ra các nhà khoa học còn cho rằng quai bị có thể lây truyền qua phân và nước tiểu do loại virus này có thể tồn tại từ 2-3 tuần trong nước tiểu. Tuy nhiên đây mới chỉ dừng lại ở giả thuyết và các nhà nghiên cứu vẫn đang trong quá trình để có thể kết luận được vấn đề này một cách chắc chắn.

Quai bị hiện diện khắp mọi nơi trên thế giới nhưng chỉ xuất hiện trên cơ thể người. Trẻ em từ 3-10 tuổi là đối tượng dễ bị mắc quai bị nhất do hệ miễn dịch còn yếu và tiếp xúc với môi trường ăn uống tập thể, sinh hoạt chung ở nhà trẻ, trường tiểu học.

Triệu chứng của quai bị

Bệnh quai bị được chia ra thành các giai đoạn khác nhau với những triệu chứng rõ ràng riêng biệt và dù không cần có quá nhiều kiến thức y khoa cũng có thể chuẩn đoán được bệnh nhân đang ở thời kỳ nào của bệnh.

Bệnh quai bị nguy hiểm thế nào triệu chứng

  • Ủ bệnh: khi một người khỏe mạnh tiếp xúc với một người bị quai bị, nhiều khả năng từ 6-9 ngày sau người đó sẽ bị chính căn bệnh này. Nhưng cũng có trường hợp kéo dài đến 2 tuần sau mới khởi phát bệnh. Tuy nhiên nếu có các biện pháp phòng tránh hiệu quả thì cũng có thể không bị virus quai bị tấn công.
  • Khởi phát: đây là thời kỳ bệnh quai bị bắt đầu với cảm giác đau mỏi toàn thân, chán ăn, khó ngủ và kèm theo những cơn sốt 38 39 độ. Triệu chứng này có thể chưa rõ ràng nhưng nếu đã từng đi qua vùng dịch hoặc có tiếp xúc với người bệnh quai bị trước đó thì hãy nghĩ ngay đến khả năng rằng mình đã bị căn bệnh này hỏi thăm.
  • Toàn phát: giai đoạn này sẽ đến sau khi tiếp xúc với virus quai bị từ 14-24 ngày. Khi đó người bệnh đã chính thức bị quai bị và có các biểu hiện rõ ràng như:

+ Sưng đau vùng mang tai sau sốt 24-28 giờ. Sưng một bên trước và sau 1-2 ngày thì sưng tiếp bên kia. Bên sưng to bên sưng nhỏ, không đối xứng. Có những trường hợp chỉ sưng một bên nhưng rất hiếm gặp. Tuyến mang tai sưng to làm biến dạng khuôn mặt, người bệnh trong thời gian này sẽ có cảm giác mặt mình bị phình ra, cổ to hơn còn cằm thì sệ xuống.

+ Trước khi bị sưng thì việc bị đau khi nhai có thể được coi là một dấu hiệu cảnh báo.

+ Da vùng tuyến mang tai bị sưng căn, ấn không lõm, sờ không đau, căng nhưng không đỏ.

+ Nước bọt ít, quánh

+ Cảm giác đau hàm khi há miệng, nhai hoặc nuốt. Đau lan sang tai.

+ Khó thở, giao tiếp khó, chán ăn, buồn nôn.

+ Họng viêm đỏ, sưng hạch góc hàm

+ Một số biểu hiện khác có thể gặp như: nhịp tim chậm, viêm tuyến dưới lưỡi, dưới hàm.

  • Lui bệnh: người bị quai bị thường hết sốt sau 3-4 ngày, hết sưng sau 8-10 ngày và thường khỏi sau 10 ngày phát bệnh. (2)

 

Có những loại quai bị nào?

Chúng ta thường chỉ nghĩ quai bị là quai bị và chúng chỉ có một loại nhưng theo y học thì căn bệnh này có nhiều loại khác nhau tùy theo cách chia

  • Theo triệu chứng có thể chia ra thành 2 loại là thể ẩn (chiếm 20-90% trong vụ dịch) và thể điển hình.
  • Theo mức độ thì chia ra thành bệnh nhẹ, vừa hoặc nặng.
  • Chia theo vị trí tổn thương thì có

+ Thể viêm tuyến nước bọt: Tuyến mang tai, dưới hàm, dưới lưỡi.

+ Thể viêm tinh hoàn.

+ Thể viêm tuỵ.

+ Thể thần kinh: Viêm màng não, viêm não.

+ Thể kết hợp: Viêm tuyến mang tai, viêm tinh hoàn, viêm tuyến mang tai kết hợp viêm màng não.

 

Biến chứng của quai bị

Quai bị là bệnh gặp chủ yếu ở trẻ em trong độ tuổi đến trường. Bệnh không phải là không có ở người lớn nhưng khá hiểm. Tuy nhiên khi những người trưởng thành bị quai bị thì thường nặng và có nhiều biến chứng nguy hiểm hơn trẻ em. Có thể kể đến như:

  • Viêm tinh hòa và mào tinh hoàn với biểu hiện tinh hoàn sưng to và đau, mào tinh hoàn căng phù. Khoảng 50% số tinh hoàn bị teo, giảm tinh trùng và dẫn đến vô sinh sau khi bị viêm kèm sốt từ 3-7 ngày. Biến chứng này có tỉ lệ khá cáo khi 20-35% nam giới bị quai bị sau tuổi dậy thì có thể bị. (3)
  • Nhồi máu phổi: đây là hậu quả của của huyết khối từ tĩnh mạch tiền liệt tuyến do viêm tinh hoàn gây nên khiến phổi bị thiếu máu và có thể dẫn đến hoại tử mô.

Bệnh quai bị nguy hiểm thế nào biến chứng quai bị

  • Với nữ giới sau tuổi dậy thì thì quai bị có thể dẫn đến viêm buồng trứng với tỉ lệ 7%, nhưng hiếm khi dẫn đến vô sinh. Nhưng với phụ nữ có thai, quai bị đặc bị nguy hiểm khi nếu mẹ bị trong 3 tháng đầu thì khả năng cao sẽ bị sẩy thai hoặc con bị dị dạng. Nếu trong 3 tháng cuối của thai kì thì có thể sinh non hoặc chết lưu.
  • Viêm tụy: tỉ lệ của biến chứng này chỉ khoảng 3-7% với các biểu hiện như đau bụng nhiều, buồn nôn hay tụt huyết áp.
  • Viêm não với các triệu chứng như tính tình thay đổi, bứt rứt, co giật, rối loạn thị giác, đầu to, tổn thương thần kinh sọ não dẫn đến điếc, viêm tủy sống cắt ngang, viêm đa rễ thần kinh. Nhưng biến chứng này chỉ có xác suất 0,5%.
  • Một số biến chứng khác có thể gặp phải như viêm cơ tim, viêm tuyến giáp, viêm tuyến lệ, viêm thần kinh thị giác, viêm thanh khí phế quản, viêm phổi, rối loạn chức năng gan, xuất huyết do giảm tiểu cầu đều không thể bỏ qua.

Quai bị vẫn được coi là một bệnh nhẹ và không mấy ai quá lo lắng khi chẳng may mắc phải căn bệnh này nhưng nếu không điều trị đúng cách thì bệnh hoàn toàn có thể dẫn đến những hậu quả khó lường.

Chữa quai bị như nào cho đúng?

Quai bị không có thuốc đặc trị, phương pháp điều trị chủ yếu là kiểm soát triệu chứng

+ Cho người bệnh uống nhiều nước và nghỉ ngơi tại giường.

+ Điều trị bằng các thuốc giảm đau và hạ nhiệt như aspirin, acetaminophen hay paracetamol

+ Không ra gió hay tắm bằng nước lạnh. Tốt nhất là cách ly người bệnh khoảng 2 tuần để tránh lây nhiễm. Không dùng chung đồ đạc với người khác.

+ Vệ sinh răng miệng sạch sẽ bằng nước muối sinh lý hoặc nước súc miệng chuyên dụng nhằm tiêu diệt môi trường sống của vi khuẩn

+ Bổ sung chất dinh dưỡng bằng các loại rau xanh, hoa quả và các loại vitamin để tăng cường hệ miễn dịch.

+ Nếu sử dụng thuốc đắp hay thuốc bôi cần có sự chỉ dẫn của bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý chữa khi nghe người này mách, người kia chỉ

+ Quai bị thường sẽ tự khỏi sau 10 ngày nhưng nếu bệnh nhân có biểu hiện sốt cao trong nhiều ngày, không hạ nhiệt khi áp dụng các biện pháp hạ sốt thì nên đến bệnh viện để khám và điều trị.

Các cách phòng ngừa lây lan quai bị trong cộng đồng

Vắc xin chết cho bệnh quai bị được chế thành công vào năm 1950 bởi Ender và cộng sự. Đến năm 1966, 2 nhà khoa học Buynak và Halleman đã chế thành công vắc xin sống. Vì thế tiêm vắc xin vẫn là biện pháp hiệu quả nhất hiện nay.

Bệnh quai bị nguy hiểm thế nào phòng bệnh quai bị

Tuy nhiên vẫn có trường hợp dù đã tiêm vắc xin vẫn mắc quai bị. Quai bị là bệnh gây miễn dịch bền vững nên những người từng bị quai bị một lần khó có thể bị lại lần 2. Nhưng rồi vẫn có những ngoại lệ, vì thế khi đã tiêm vắc xin hoặc đã từng bị quai bị 1 lần cũng không nên chủ quan, tránh xuất hiện nhưng nơi đông người khi có dịch.

– Thường xuyên rửa tay với xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, bảo đảm vệ sinh nhà ở, lớp học, vệ sinh cá nhân sạch sẽ.

– Luôn đeo khẩu trang khi đến những vùng được cảnh báo nguy cơ dịch hoặc khi giao tiếp với người bệnh.Tuyệt đối không tiếp xúc hoặc ăn uống chung với người bị quai bị.

– Khi có người bị bệnh phải cho nghỉ tại nhà để cách ly (khoảng 10 ngày), tránh lây lan cho các người khác.

– Khi bệnh có dấu hiệu tăng nặng nên đến ngay các cơ sở y tế để khám và điểu trị, tránh xảy ra những hậu quả đáng tiếc về sau.

5 điều tuyệt đối không được làm khi bị quai bị

Mặc dù là một bệnh nhẹ nhưng nếu không kiêng cữ những điều sau thì bệnh rất có thể để lại những biến chứng nguy hiểm.

  • Kiêng chỗ đông người: điều này không chỉ tránh cho người bệnh mà còn ngăn ngừa cho cả một cộng đồng. Chỉ cần một cái hắt hơi của người quai bị ở nơi công cộng cũng có thể khiến căn bệnh này bùng phát thành đại dịch. Không những thế thì với cả người trong nhà cũng cần hạn chế tiếp xúc và đeo khẩu trang khi nói chuyện.
  • Gió và nước lạnh: vì 2 tác nhân này sẽ làm quai bị sưng và đau hơn. Đó cũng là lý do người bệnh chỉ nên ở nhà và không nên ra ngoài trong thời gian này. Tuy nhiên cần lưu ý là kiêng nước lạnh chứ không phải toàn bộ nước nên người bệnh quai bị vẫn cần tắm để làm sạch cơ thể. Nhưng cần tắm bằng nước ấm và phải tắm thật nhanh để tránh bị nhiễm lạnh.
  • Kiêng đồ nếp và đồ chua: bởi vì chúng khiến tuyến nước bọt hoạt động mạnh hơn và sẽ khiến người bệnh cảm thấy đau hơn. Đó là lý do mà xoài, có, sấu, dưa chua hay xôi, bánh chưng là những thứ không được có trong thực đơn của người bị quai bị. Tuy nhiên cam hay quýt thì lại được các bác sĩ khuyên nên cho bệnh nhân quai bị ăn bởi chúng rất giàu vitamin C. Một nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng nếu uống một cốc nước cam mỗi ngày trong thời gian này thì thời gian bị bệnh sẽ được rút ngắn 1/3.

Bệnh quai bị nguy hiểm thế nào kiêng đồ nếp khi bị quai bị

  • Không được vận động mạnh: nguyên nhân là bởi cơ thể đang mệt mỏi và cần thời gian để nghi ngơi, hồi phục. Nếu cố tình sẽ gây ra những hậu quả khó lường, đặc biệt là với nam giới khi có thể dẫn đến viêm tinh hoàn mà nặng hơn có thể gây vô sinh
  • Tuyệt đối không tự ý uống thuốc: vì đây là một căn bệnh phổ biến và có từ rất lâu nên trong dân gian lưu truyền rất nhiều bài thuốc dân gian để chữa bệnh. Tuy nhiên có rất nhiều cách không hề khoa học và có thể gây nhiễm trùng. Vì thế người bệnh không được tự ý đắp thuốc lên vết thương. Nếu có sử dụng thuốc phải nghe theo sự chỉ dẫn và kê đơn của bác sĩ. (4)

Những đồ ăn tốt cho ngươi bị quai bị

Người bị quai bị thường bị sưng nên việc ăn uống cũng trở nên rất khó khăn. Quai bị cũng chưa có thuốc đặc trị nên dinh dưỡng được coi là yếu tố quan trọng trong việc phục hổi bệnh. Những đồ ăn tốt cho người bị quai bị là:

  • Thức ăn dạng lỏng: cháo, bột ngó sen, canh trứng là những món ăn giàu dinh dưỡng và dễ tiêu hóa
  • Các món chế biến từ đậu: đậu xanh và đậu nành hầm với đường đỏ hoặc ninh đậu xanh đãi vỏ ăn với rau cải trong 3-5 ngày rất tốt cho người bị quai bị.
  • Ăn nhiều rau xanh giúp đem lại nguồn vitamin lớn, rất tốt cho hệ tiêu hóa của người bệnh quai bị.
  • Uống nhiều nước: người bệnh quai bị thường hay bị sốt cao và mất nước, chính vì thế uống đủ nước giúp bù lại để cân bằng cơ thể. Nhưng hãy nhớ uống nước ấm chứ không uống nước quá nóng hoặc quá lạnh. (5)

 

About dieutri

Check Also

Viêm cầu thận là gì và có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận là gì và có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận là hậu quả của rất nhiều căn bệnh nhưng nó là bệnh …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *