Home / Kiến thức / Bệnh xơ gan nguy hiểm như thế nào?

Bệnh xơ gan nguy hiểm như thế nào?

Xơ gan là căn bệnh được biết đến từ rất sớm – thế kỷ V trước Công nguyên và đang ngày có dấu hiệu gia tăng trong những năm gần đây do tỉ lệ nhiễm virus viêm gan B, C cùng tình trạng sử dụng bia rượu ngày càng phổ biến. Xơ gan nguy hiểm như thế nào và làm sao để phòng bệnh? Tất cả sẽ được giải đáp trong bài viết sau đây.

Xơ gan là như thế nào?

Xơ gan là những tổn thương ở gan được xác định như một quá trình xơ hóa lan tỏa và vì sự hình thành các khối tăng sinh (nodules) với cấu trúc bất thường. Dựa trên hình thái của các khối tăng sinh mà xơ gan được chia thành 3 loại, gồm:

  • Micronodular – trường hợp gan xơ với những khối tăng sinh nhỏ, các cục có kích thước dưới 3mm với các vach ngăn mỏng và đều. Điển hình của loại này chính là xơ gan do rượu bia gây ra.
  • Macronodular – các khối tăng sinh có kích thước khác nhau và khá to gây xơ gan. Chúng có thể bao gồm cả một phần mạch của hệ thống cửa.
  • Mixed – gan xơ thể hỗn hợp, có cả khối tăng sinh nhỏ và to. Nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách, các khối tăng sinh nhỏ sẽ to lên theo thời gian.

Bệnh xơ gan nguy hiểm như thế nào? xơ gan là gì

Xơ gan được coi là kết quả cuối cùng của quá trình tăng sinh xơ xuất hiện cùng với các tổn thương mạn tính, không hồi phục được và có thêm tổn thương do xơ hóa lan tỏa kết hợp với sự thành lập các nốt nhu mô gan tái sinh. Người ta ước tính căn bệnh này gây ra khoảng 800.000 cái chết mỗi năm và con số đó đang ngày càng tăng lên.

Nguyên nhân dẫn đến xơ gan

Có rất nhiều nguyên nhân có thể dẫn đến xơ gan, cá lý do chủ yếu là:

  • Do virus viêm gan: các loại virus gây bệnh về gan phổ biến là viêm gan A, B, C, D, E mà trong đó virus viêm gan B,C là 2 loại có tỷ lệ gây bệnh cao nhất. Nếu các bệnh về gan trên không được điều trị kịp thời để hình thành bệnh gan mạn tính thì xơ gan hay ung thư gan chỉ là chuyện sớm muộn.
  •  Do uống nhiều bia rượu và các đồ uống có cồn: đây là nguyên nhân chủ yếu, chiếm trên 90% các trường hợp xơ gan. Rượu mà đặc biệt là bia nếu biết uống đúng cách còn có thể chữa bệnh, làm đẹp da nhưng nếu uống liên tục với liều lượng cao thì xơ gan là cái kết có thể báo trước.

Bệnh xơ gan nguy hiểm như thế nào? nguyên nhân do rượu

  • Do nhiễm khuẩn: sán máng (Schistosomiasis), giang mai hay HIV gây viêm đường mật xơ hóa có thể là nguyên nhân dẫn đến xơ gan.
  • Do rối loạn chuyển hóa hay mắc các bệnh di truyền như viêm gan do thoái hóa mô không do rượu, bệnh Wilson, sự thiếu hụt alpha 1 – antitrispin, gan ứ đọng glycogen, tăng tyrosin, tăng glactose máu, không dung nạp fructose, rối loạn chuyển hóa porphirin hay tăng abtalipoprotein máu… là một trong những nguyên nhân gây xơ gan.
  • Do các bệnh đường mật: tắc mật trong và ngoài gan hay những trường hợp trẻ em sinh ra không có ống dẫn mật, bị teo dẫn đén ứ đọng dịch mật và gây xơ gan.
  • Do các bệnh tự miễn như viêm gan tự miễn, xơ gan mật tiên phát, viêm đường mật xơ hóa tiên phát….
  • Xơ gan do suy tim: sự viêm tắc tĩnh mạch trên gan làm máu ứ lại và làm rối loạn chức năng chuyển hóa do suy tim, viêm màng tim do dày dính hay hội chứng Budd – Chiari có thể dẫn tới viêm gan và xơ gan.
  • Do dùng thuốc hay bị nhiễm độc
  • Suy dinh dưỡng hay thiếu máu cũng được cho là nguyên nhân dẫn đến xơ gan.

Các triệu chứng của bệnh

Những biểu hiện của xơ gan khá đa dạng, phụ thuộc nhiều vào nguyên nhân gây bệnh, các giai đoạn bệnh, sự tiến triển, diễn biến và biến chứng của bệnh. Về lâm sàng, căn cứ vào việc có cổ trướng hay không, người ta chia ra làm 2 loại với những triệu chứng có đôi chút khác biệt

Xơ gan còn bù

  • Mệt mỏi, giảm cân, chán ăn, đau hạ sườn phải
  • Hay bị cháy máu mũi và thường xuyên xuất hiện những vết bầm tím dưới da
  • Khả năng làm việc cũng như hoạt động tình dục kém
  • Da vàng hoặc sạm đi
  • Giãn mao mạch dưới da – thường thấy nhiều ở cổ, mặt, lưng, ngực dưới dạng tĩnh mạch chân chim hoặc sao mạch
  • Gan có thể to, mật độ chắc hoặc cứng, bờ sắc, lách mấp mé bờ sườn.

Bệnh xơ gan nguy hiểm như thế nào? biểu hiện vàng da

Xơ gan mất bù

  • Sức khỏe giảm sút, sức ăn của người bệnh kém.
  • Xuất hiện những nốt xuất huyết dưới da
  • Chảy máu mũi, chảy máu chân răng
  • Có thể bị sốt
  • Vàng da
  • 2 chi bị phù mềm, ấn lõm.
  • Cổ trướng có thể có từ mức độ vừa đến rất to
  • Gan nếu sơ thấy thì mật độ cứng
  • Có các biểu hiện của hội chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa như lá lách to, tuần hoàn bằng hệ cửa chủ, giãn tính mạch thực quản và người bệnh có thể có các rồi loạn về thần kinh và tâm thân như run tay, chậm chạp, mất ngủ….

Biến chứng xơ gan gây ra

Xơ gan là bệnh nguy hiểm, nó có thể khiến người bệnh tử vong. Bên cạnh đó thì một số biến chứng của xơ gan cũng cần được lưu ý là:

  • Chảy máu do tăng áp lực tĩnh mạch cửa: thường gặp nhất là do giãn, vỡ tĩnh mạch thực quản, tĩnh mạch phình vị đôi khi có thể ở chân, hang vị hoặc tá tràng. Đây là một biến chứng nặng và có tỷ lệ tử vong cao – phụ thuộc vào mức độ của xơ gan.
  • Bệnh lý não gan: được coi là tình trạng thay đổi chức năng thần kinh ở người xơ gan. Đây là biến chứng khá thường gặp, chúng gây ảnh hưởng lớn đến chất lượng sống và khả năng sống tiếp của người bệnh. Vai trò của amoniac máu có ý nghĩa quan trọng gây nên bệnh lý này.
  • Cổ trướng: đột nhiên có sự xuất hiện của dịch trong ổ bụng thì đương nhiên đó là một tiên lượng không tốt rồi. Đây là hậu quả của việc tăng áp lực tĩnh mạch cửa, sự thay đổi của dòng máu đến các tạng, thay đổi huyết động, sự giữ muối và nước của thận.

Bệnh xơ gan nguy hiểm như thế nào? cổ trướng

  • Hội chứng gan thận gặp ở những bệnh nhân xơ gan cổ chướng có creatin trên 1,5 mmol/dl.
  • Hạ Natri máu có thể gặp ở khoảng 20-30% bệnh nhân xơ gan khi có nồng độ natri máu dưới 130 mEq/l và có cổ trướng. Tiên lượng của biến chứng này không hề khả quan khi bệnh nhân có thể rơi vào hôn mê gan.
  • Hội chứng gan phổi: là tình trạng thiếu máu ở động mạch và giãn các mạch máu bên trong phổi hậu quả là thiếu oxy, tạo nên các shurt bên trong phổi, nối giữa hệ thống mạch cửa và mạch phổi, tràn dịch màng phổi, tăng áp lực phổi nguyên phát, rối loạn thông khí và tưới máu, phim X-quang ngực có dạng khảm và cơ ngực lên cao.
  • Nhiễm trùng dịch cổ trướng: khá phổ biến ở bệnh nhân xơ gan. Phần lớn là tự phát, không phát hiện đường vào. Biến chứng này được chẩn đoán xác định khi lượng bạch cầu đa nhân trong cổ trướng > 250mm3.
  • Huyết khối tĩnh mạch cửa: khoảng 40% bệnh nhân xơ gan có nguy cơ gặp biến chứng này.
  • Ung thư biểu mô tế bào gan: khoảng 80% bệnh nhân xơ gan sẽ bị ung thư gan ở giai đoạn tiếp theo.

Điều trị xơ gan sao cho hiệu quả

Tùy tình trạng của người bệnh mà có thể áp dụng một hoặc đồng thời các biện pháp sau:

Chế độ ăn uống, sinh hoạt

  • Ở giai đoạn còn bù: có thể làm việc và sinh hoạt bình thường nhưng tránh vận động mạnh, nên ăn nhạt và tuyệt đối tránh xa rượu bia
  • Giai đoạn mất bù người bệnh nên nghỉ ngơi hoàn toàn.
  • Không tự ý sử dụng thuốc an thần hay paracetamol.
  • Cung cấp đủ năng lượng (35-50Kcal và 1,2  – 1,5g protein/kg. Nếu có bênhj lý não gan thì lượng protein giảm xuống chỉ nên duy trì ở mức 0,8-1g/kg cân nặng. Hạn chế thịt đỏ, ưu tiên cung cấp acidamin phân nhánh và đạm thực vật.
  • Người xơ gan nên có một bữa ăn tối trước khi đi ngủ

ĐIều trị nguyên nhân

Tùy từng nguyên nhân gây bệnh mà có những biện pháp điều trị khác nhau

  • Xơ gan do virus viêm gan B: dùng thuốc ức chế virus như lamivudin, entercavir, tenofovir
  • Xơ gan do virus viêm gan C có thể xem xét điều trị bằng Peginterferon kết hợp với Ribavirin cho các trường hợp xơ gan giai đoạn đầu
  • Xơ gan do rượu bia thì phải tuyệt đối kiêng bia rượu từ nay đồng thời có thể xem xét dùng corticoid.
  • Nếu nguyên nhân là do xơ mật tiên phát thì dùng acid ursodeoxychlie.

Bệnh xơ gan nguy hiểm như thế nào? điều trị

Điều trị biến chứng

Nếu bệnh đã gây ra những biến chứng thì bên cạnh việc chữa trị bệnh còn phải tiến hành điều trị cả các biến chứng, tránh để chúng trở nên nặng nề hơn và tiếp tục hủy hoại sức khỏe người bệnh.

  • Cổ trướng: nếu xuất hiện tình trạng này thì trong chế độ ăn của người bệnh cần hạn chế muối kết hợp với lợi tiểu kháng aldosterol và furosemid. Nếu nặng có thể nối thông hệ thống tĩnh mạch cửa và tĩnh mạch trên gan (TIPS)
  • Bệnh lý não gan: để điều trị vấn đề này thì bệnh nhân cần hạn chế protein trong khẩu phần ăn, ưu tiên cung cấp acid amin phân nhánh, làm sạch ruột (uống hoặc thụt Lactulose), kháng sinh (neomycin, rifaximin, ciprofloxacin, metronidazol).
  • Giãn vỡ tĩnh mạch thực quản: cầm máu qua nội soi, sử dụng các thuốc tác động đến vận mạch như Somatostatin, Octreotid, Terlipressin hoặc có thể làm thông giữa hai hệ thống tĩnh mạch cửa và tĩnh mạch chủ (TIPS).
  • Nhiễm trùng cổ trướng cần sử dụng kháng sinh như cefotaxim, ciprobay, rifaximin theo chỉ định của bác sĩ điều trị.
  • Hội chứng gan thận: nếu có các biến chứng này, các bác sĩ có thể sẽ đề nghị bệnh nhân ngừng lợi tiểu và dùng các loại tuốc như human albumin, octreotid, midodrin hay terlippressin.
  • Giảm natri máu: với trường hợp này thì cần hạn chế dịch và nước, sử dụng dịch muối ưu trương đường tĩnh mạch, đồng thời có thể cân nhắc sử dụng albumin hay các thuốc ức chế recepter V2 (lixivaptan, satavaptan, tolvaptan)

ĐIều trị dự phòng

Không phải để đến khi xảy ra các biến chứng mới tiến hành chữa trị mà cần phải có những biện pháp để hạn chế tối đa những khả năng xấu đó xảy ra. Một số biến chứng có thể nhìn thấy được và các bác sĩ sẽ áp dụng những biện pháp điều trị dự phòng cho bệnh nhân xơ gan như sau:

  • Giãn vỡ tĩnh mạch thực quản: thắt búi giãn qua nội soi hoặc sử dụng thuốc beta giao cảm.
  • Nhiễm trùng dịch cổ trướng: ciprofloxacin, cephalosprin thế hệ 3
  • Bệnh lý não gan: lactulose uống hoặc thụt.

Ghép gan

Như đã biết thì xơ gan là bệnh lý không thể hồi phục được và gây ra rất nhiều biến chứng. Việc điều trị xơ gan cũng chỉ có thể giúp bệnh nhân giảm được phần nào những hệ lụy mà nó gây ra chứ không thể trị dứt điểm. Với những trường hợp gan người bệnh bị xơ quá nặng thì ghép gan có thể được tiến hành. Tuy nhiên để thực hiện được biện pháp này vô cùng tốn kém và đòi hỏi trình độ kỹ thuật rất hiện đại trong khi ở nước ta kỹ thuật ghép gan mới chỉ chập chững bước những bước đầu tiên.

Các biện pháp phòng tránh xơ gan hiệu quả

  • Tiêm vacxin phòng ngừa viêm gan B, viêm gan C
  • Phát hiện sớm các bệnh lý về gan để điều trị kịp thời, tránh để dẫn đến tình trạng viêm mạn tính.
  • Hạn chế uống rượu bia và các đồ uống có cồn, không uống thì càng tốt để tránh tạo áp lực quá lớn cho gan.
  • Khám sức khỏe đinh kỳ 6 tháng/lần hoặc khi có những dấu hiệu không ổn ở gan như chán ăn, mệt mỏi, vàng da, đau hạ sườn phải.
  • Ăn uống đủ chất, bổ sung đủ dưỡng chất cho cơ thể
  • Luyện tập thể dục thể thao thường xuyên để tăng cường sức khỏe.
  • Giữ tinh thần thoải mái, hạn chế áp lực, stress.
  • Không thức quá khuya, thiết lập thời gian biểu hợp lý để gan cũng như các cơ quan khác có thể có thời gian nghỉ ngơi.

About dieutri

Check Also

Viêm cầu thận là gì và có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận là gì và có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận là hậu quả của rất nhiều căn bệnh nhưng nó là bệnh …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *