Home / Kiến thức / Có phải chỉ người già mới bị loãng xương?

Có phải chỉ người già mới bị loãng xương?

Loãng xương được cho là nguyên nhân thứ hai gây nên các vấn đề về sức khỏe chỉ sau các bệnh tim mạch theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giời (WHO) nhưng bạn đã biết gì về căn bệnh này? Có phải chỉ những người lớn tuổi mới mắc bệnh? Nguyên nhân phải chăng chỉ là do sự lão hóa? Cùng tim hiểu trong bài viết sau.

Tổng quát về bệnh loãng xương

Theo định nghĩa của Tổ chức y tế thế giới (WHO), loãng xương là một bệnh lý của xương được đặc trưng bởi sự giảm khối lượng xương kèm theo hư biến cấu trúc của xương, dẫn đến tăng tính dễ gẫy của xương, tức là có nguy cơ gãy xương.

Có phải chỉ người già mới bị loãng xương? tổng quan bẹnhe

Bệnh phổ biến nhất ở những người lớn tuổi khi có tới 1/3 số phụ nữ và 1/8 số nam giới trên 50 tuổi có nguy cơ bị loãng xương. Tuy nhiên tỉ lệ mắc căn bệnh này đang ngày càng trẻ hóa. Có những người mới ngoài 30 đã bị loang xương. Bệnh gây nhiều hậu quả, ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống và là nguyên nhân gia tăng tỷ lệ tử vong.

Phân loại loãng xương và các nguyên nhân gây bệnh

Loãng xương được chia thành loãng xương nguyên phát và thứ phát theo nguyên nhân hình thành bệnh.

Loãng xương nguyên phát

Đây là loại loãng xương do tuổi tác và tình trạng mãn kinh ở phụ nữ. Nguyên nhân được cho là do quá trình lão hóa của tạo cốt bào, làm xuất hiện tình trạng mất cân bằng giữa hủy và tạo xương, gây nên tình trạng suy giảm mật độ xương và hư hỏng cấu trúc xương, làm gia tăng nguy cơ gãy xương.

Khối lượng xương đỉnh đạt được ở quanh tuổi 25. Sau đó khối lượng xương ở cả 2 giới vẫn ổn định cho đến tuổi 45-55, từ đây sự mất xương xảy ra nhanh ở phụ nữ khi có 25-30% khối lượng xương sụt giảm trong khoảng 5-10 năm. Tiếp đến là sự sụt giảm có phần chậm hơn với tỷ lệ mất ổn định khoảng 0,5-1%/năm. Nam giới có quá trình giảm mật độ xương từ từ với một tỷ lệ ổn định do sự thiếu hụt estradiol.  Ngoài ra ở cả hai giới khi có tuổi còn có hiện tượng giảm hấp thu canxi, thường do thiếu canxi trong chế độ ăn, giảm tổng hợp vitamin D tại da và sự sai lạc tổng hợp 1-25 dihydroxy cholecalciferon.

Có phải chỉ người già mới bị loãng xương? loãng xương nguyên phát

Trong loãng xương nguyên phát lại chia ra làm 2 loại là:

  • Loãng xương nguyên phát type 1hay loãng xương sau mãn kinh mà nguyên nhân chủ yếu là do sự thiếu hụt estrogen. Tình trạng này gặp ở phụ nữ đã mãn kinh vài năm, khoảng 50-60 tuổi. Tổn thương chủ yếu là mất chất khoáng ở xương xốp (xương bè), biểu hiện bằng sự lún xẹp các đốt sống, gãy xương tại đốt sống hoặc gãy xương Pouteau-Colles.
  • Loãng xương nguyên phát type 2 hay loãng xương tuổi già: loại này gặp đều ở cả 2 giới, thường tên 70 tuổi. Mất chất khoáng toàn thể cả xương xốp (xương bè) và xương đặc (xương vỏ). Biểu hiện chủ yếu là gãy xương đùi, xuất hiện muộn, thường sau 75 tuổi. Loại loãng xương này liên quan tới 2 yếu tố quan trọng là giảm hấp thu canxi và giảm chức năng tạo cốt bào dẫn tới cường cận giáp thứ nhất.

Ngoài ra còn có các yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng mắc bệnh loãng xương có thể kể đến là:

  • Tuổi tác: tuổi càng cao thì mật độ xương càng giảm
  • Oestrogen: phụ nữ mãn kinh, mãn kinh sớm (trước tuổi 45, cắt buồng trứng trước tuổi 45…)
  • Chế độ dinh dưỡng không đầy đủ canxi gây ảnh hưởng đến sự đạt đỉnh cao của khối lượng xương và sự mất xương sau này. Ở những phụ nữ nhẹ cân, sự mất xương xảy ra nhanh hơn và tần suất gãy cổ xương dduof và xẹp đốt sống do loãng xương cao hơn. Ngược lại cân nặng cao là một yếu tố bảo vệ cơ thể khỏi tình trạng mất xương bằng cách tăng sản xuất của estrone trong các mô mỡ, cải thiện lượng vitamin D lưu trữ trong mô mỡ.
  • Hút thuốc, uống rượu bia có ảnh hưởng tới mật độ xương
  • Tình trạng vận động: sự vận động của các cơ kích thích sự tạo xương và tăng khối lượng xương. Ngược lại sự giảm vận động dẫn tới mất xương nhanh.
  • Yếu tố di truyền: người da trắng, da vàng, người có tiền sử gãy xương sau 50 tuổi hay có cha mẹ từng bị gãy xương có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
  • Các bệnh lý ảnh hưởng đến mật độ xương như bệnh cường giáp, cường cận giáp, cushing, đái tháo đường, sau cắt dạ dày – ruột, rối loạn tiêu hóa kéo dài, suy thận, xơ gan, viêm khớp mạn tính (viêm khớp dạng thấp, viêm cột sống dính khớp…) hoặc sử dụng một số loại thuốc như glucocorticoid, heparin…

Có phải chỉ người già mới bị loãng xương? uống rượu bia

Loãng xương thứ phát

Đây là loại loãng xương do một số bệnh hoặc một số thuốc gây nên như cường vỏ thượng thận, dùng nội tiết tố vỏ thượng thận kéo dài, cường cận giáp, cường giáp trạng, điều trị bệnh bằng heparin kéo dài. Ngoài ra lưu ý một số bệnh ác tính có thể gây tình trạng loãng xương hoặc xảy ra ở người cao tuổi có loãng xương như bệnh đa u tủy xương, ung thư di căn vào xương.

Triệu chứng loãng xương là gì?

Thông thường loãng xương không gây đau, không có bất cứ biểu hiện cụ thể và rõ rệt nào. Các triệu chứng dưới đây có thể là biểu hiện của biến chứng bện loãng xương.

  • Xẹp đốt sống: đau xuất hiện khi có đốt sống mới bị xẹp hoặc đốt sống tiếp tục xẹp nặng thêm. Đau xuất hiện tự nhiên hoặc liên quan tới gắng sức hoặc chấn thương nhẹ. Thường biểu hiện bằng đau cột sống cấp tính, khởi phát đột ngột, không lan, không có triệu chứng chèn ép dây thần kinh kèm theo. Đau giảm rõ khi nằm và giảm dần rồi biến mất trong vài tuần. Tuy nhiên một tỷ lệ rất lớn các lún xẹp đốt sống không có triệu chứng đau cột sống. Có những bệnh nhân trước khi lún xẹp đốt sống không bao giờ có đau cột sống.

Có phải chỉ người già mới bị loãng xương? xẹp đốt sống

  • Rối loạn tư thế cột sống: khi xẹp nhiều đốt sống, cột sống thường bị biến dạng (điển hình nhất là cong đoạn cột sống lưng – thắt lưng). Bệnh nhân bị giảm chiều cao, gù đoạn lững co thể tới mức các xương sườn 10-12 cọ sát vào cánh chậu. Các biến dạng này làm cho bệnh nhân đau cột sống và đau do cọ sát các xương sườn chậu
  • Gãy xương: các vị trí thường gặp là đầu trên xương đùi, đầu trên xương cánh tay, đầu dưới xương cẳng tay, xương sườn, xương chậu và xương cùng.

Để khẳng định có phải bị loãng xương hay không các bác sĩ sẽ tiến hành X-quang xương, thực hiện các xét nghiệm sinh hóa và đo mật độ xương để có kết luận chính xác. (1)

Các biện pháp điều trị loãng xương

Đối với loãng xương thứ phát, điều trị bệnh chính là điều trị nguyên nhân. Còn đối với loãng xương nguyên phát, các biện pháp điều trị co thể áp dụng là

Dùng thuốc

Chỉ định dùng các loại thuốc nhằm giảm thiểu nguy cơ gãy xương. Những đối tượng cần áp dụng biện pháp này là phụ nữ trên 65 tuổi có từ 2 yếu tố nguy cơ trở lên hoặc phụ nữ đã mãn kinh bị gãy xương. Phụ nữ có T-scores dưới -2 và không có yếu tố nguy cơ hoặc phụ nữ có T-scores dưới -1,5 và có yếu tố nguy cơ

Các nhóm thuốc chống loãng xương được sử dụng là

  • Kết hợp canxi và vitamin D3: cung cấp đủ canxi trung bình 1gam/ngày
  • Nhóm biposphonat: là nhóm có hoạt tính kháng hủy xương với sự giảm tiêu xương, làm chậm chu trình tân tạo xương. Hiện được coi là nhóm thuốc được lựa chọn đầu tiên, có hiệu quả nhất trong điều trị loãng xương nói chung và điều trị dự phòng loãng xương do dùng corticoid.
  • Calcitonin: là thuốc chống loãng xương duy nhất có tác dụng giảm đau
  • SERM – thuốc điều hòa thụ thể estrogen chọn lọc: đây là chất điều hòa thụ thể estrogen có tác dụng ức chế hủy xương tương tự như estrogen. Được coi như tri liệu hormon như tăng sinh ung thư nội mạc tử cung, ung thư buồng trứng…
  • Các steriod tăng đồng hóa: các chất này hiện không được áp dụng trong điều trị loãng xương tại Pháp, Mỹ nhưng một số nước khác vẫn sử dụng.
  • Hormon cận giáp trạng: thuốc chống loãng xương mới nhất hiện nay – loại thuốc đầu tiên có khả năng tạo xương, Giảm 65% nguy cơ loãng xương đốt sống và 54% nguy cơ loãng xương ngoài đốt sống sau 18 tháng điều trị.

Các biện pháp không dùng thuốc

Có phải chỉ người già mới bị loãng xương? bổ sung đủ chất dinh dưỡng

  • Tập luyện thể dục thể thao để củng cố chất lượng bộ xương. Duy trì các bài tập thể dục thông thường có chịu đựng sức nặng của cơ thể như đi bộ, chạy bộ, khiêu vũ, tennis… các bài tập tăng sức mạnh của cơ như bài tập kháng lực, nhấc vật nặng, cử tạ…nếu không có chống chỉ định.
  • Đảm bảo chế độ ăn giàu canxi trong suốt cuộc đời, kể từ khi còn là bào thai nằm trong bụng mẹ, thời niên thiếu, khi còn trẻ hoặc ở bất cứ lứa tuổi nào. Không bao giờ là quá muộn khi thực hiện chế độ ăn đủ canxi và vitamin D. Nếu cần thiết thì bổ sung canxi và vitamin D dưới dạng thuốc, đặc biệt đối với người lớn tuổi.
  • Tránh sử dụng thuốc lá và rượu bia
  • Các bệnh nhân đã có nguy cơ loãng xương cần phải tránh ngã. Cần đánh giá trên bệnh nhân cụ thể để loại trừ các yếu tố có thể gây ngã (tình trạng cơ lực, thần kinh, thị lực…). Cần thiết có thể mặc quần đùi bảo vệ khớp háng, tránh gãy cổ xương đùi.
  • Khi đã có biến dạng cột sống như gù, vẹo cần đeo đai lưng cố định cột sống để trợ giúp cột sống.

Các biện pháp điều trị dự phòng

  • Thay đổi lối sống và áp dụng các biện pháp không dùng thuốc như trên
  • Các nội tiết tố: tuy nhiên hiện nay các nội tiết tố được cho là chỉ có lợi ích về mặt sinh dục mà ít có hiệu quả trong việc dự phòng mất xương sau mãn kinh
  • Estrogen kèm theo progesterol: chỉ định với loãng xương sau mãn kinh (nếu bệnh nhân đã cắt tử cung thì cần dùng estrogen đơn độc)
  • Hormon tổng hợp: Tibolon 2,5mg
  • Nội tiết tố sinh dục nam: được chỉ định để điều trị dự phòng loãng xương ở nam giới. (2)

Lời khuyên để phòng ngừa loãng xương

  • Cung cấp đủ canxi cho cơ thể bằng chế độ ăn giàu dinh dưỡng: tất cả mọi đối tượng ở độ tuổi trung niên đều cần trung bình 1.000mg canxi mỗi ngày. Nhu cầu này tăng lên thành 1.500mg đối với phụ nữ thời kỳ mãn kinh và nam giới trên 75 tuổi. Do mỗi thời điểm cơ thể chỉ có thể hấp thu được một lượng canxi nhất định nên có thể chia nhỏ thực phẩm giàu canxi như sữa và các chế phẩm từ sữa, cá, các loại rau củ hạt như súp lơ xanh, củ cải đường, các loại rau đậm lá, hạt đậu nhàn hay rau cải xoăn…phân phối vào các bữa trong ngày.
  • Tắm nắng để bổ sung nguồn vitamin D cho cơ thể. Thời điểm thích hợp để tắm nắng là từ 6 đến 9h sáng mỗi ngày và chỉ cần 15 phút/ngày là có thể cung cấp 50-80% nhu cầu canxi cho cơ thể.
  • Tập thể dục đều đặn để tăng cường sức khỏe và duy trì sự dro dai của hệ thống xương khớp.
  • Cẩn thận khi sử dụng các loại thuốc do cortisol là nguy cơ cao nhất gây loãng xương. Chúng gây ra sự rối loạn sự đồng hoá canxi và kìm hãm quá trình hình thành mô xương.
  • Bỏ hút thuốc lá, tránh xa rượu bia và các chất kích thích.
  • Khám định kỳ để kiểm tra mật độ xương trong tưng giai đoạn.

Có phải chỉ người già mới bị loãng xương? tập thể dục

Loãng xương là căn bệnh khá phổ biến và có thể gâu ra những hậu quả nặng nề, khiến người bệnh tốn nhiều thời gian, công sức và tiền bạc để chữa trị. Vì thế việc phát hiện bệnh sớm và tiến hành điều trị tích cực ngay từ đầu sẽ giúp bệnh có những tiến triển khả quan hơn. (3)

About dieutri

Check Also

Viêm cầu thận là gì và có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận là gì và có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận là hậu quả của rất nhiều căn bệnh nhưng nó là bệnh …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *