Home / Kiến thức / Đa nhân cách – Bệnh lý nguy hiểm hay sự nhập vai trong tưởng tượng?

Đa nhân cách – Bệnh lý nguy hiểm hay sự nhập vai trong tưởng tượng?

Chúng ta xem phim và thấy nhiều nhân vật mang trong mình 2, 3 thậm chí 20 nhân cách khác nhau nhưng liệu đã ai thấy trường hợp đó ngoài đời thực? Đây là dạng bệnh lý đặc biệt hay chỉ là sự hoang tưởng của con người về một người khác? Bệnh có nguy hiểm không, nguyên nhân nào lại có nhiều nhân cách như vậy trong cùng một con người và có thể dùng những cách nào để điều trị? Bài viết này hy vọng sẽ có thể giải đáp được phần nào những thắc mắc đó.

Đa nhân cách là như thế nào?

Đa nhân cách có tên tiếng Anh là Multiple Personality Disorders hay Dissociative Identity Disorder là một bệnh lý tâm thần biểu hiện bằng sự mất nhận thức về bản thân. Trong cơ thể một người có thể tồn tại nhiều tính cách mà y học gọi là sự đồng nhất tính cách. Tuy nhiên sự đồng nhất này không vững chắc mà chính bản thân người bệnh không nhận ra. Chỉ sau một thời gian ngắn hoặc một biến động nhỏ về tinh thần cũng có thể biến học từ người này thành người khác một cách nhanh chóng mà phải mất rất nhiều thời gian tiếp xúc mới có thể nhận ra được.

Đa nhân cách - Bệnh lý nguy hiểm hay sự nhập vai trong tưởng tượng? định nghĩa

Những người bị đa nhân cách phải chịu những diễn biến tâm lý rất phức tạp khi họ bị các nhân cách khác nhau trong con người chi phối. Có những người chỉ tồn tại 2 nhân cách, có những người nhiều hơn có thể lên đến 5,6, thậm chí y học đã từng ghi nhận 20 nhân cách tồn tại trong cùng một cơ thể, chúng thay nhau kiểm soát, chi phối và thậm chí tự trao đổi, giằng xé nhau trong não người bệnh.

Bệnh liên quan đến những chấn thương tâm lý như rối loạn căng thẳng (PTSD) hay rối loạn căng thẳng cấp tính (ASD) khiến ho bị tách ra khỏi hiện thực và hoàn toàn không kiểm soát được bản thân, thậm chí họ không hề có ý thức mình mắc bệnh, khi bị nhân cách nào chi phối thì họ hoàn toàn là người đó, tách ra khỏi hiện thực và trải nghiệm tất cả những kí ức của người đó. Bệnh nhân không hề nhớ gì về những gì mình đã làm trong khoảng thời gian bị tách rời nhận thức đó.

Chưa có một điều tra cụ thể nào về tình hình bệnh tại Việt Nam nhưng theo thống kê của Hiệp hội tâm thần Mỹ thì có khoảng 1% dân số Mỹ có biểu hiện của đa nhân cách và 20% trong số đó là bị rối loạn đa nhân cách. Tuy nhiên vấn đề này hiện nay vẫn còn gây ra những tranh luận ngay trong giới y khoa và tâm lý khi nhiều giáo sư, tiến sĩ cho rằng đây chỉ là sản phẩm tưởng tượng của bệnh nhân và bác sĩ và không hề tồn tại căn bệnh này trên đời.

Nguyên nhân hình thành bệnh?

Chính vì những tranh cãi về việc đây có phải là một căn bệnh và chúng có thật sự tồn tại hay không mà có rất ít nghiên cứu chuyên sâu về căn bệnh này. Nguyên nhân bệnh vì thế cũng chưa được khẳng định, các giả thuyết cho rằng bệnh có liên quan đến các chấn động tâm lý từ thuở nhở do bị bạo hành, thiếu thốn tình cảm, bị tổn thương tinh thần hay do gặp những cú sốc quá lớn trong chuyện tình cảm. Những chấn thương vật lý ảnh hưởng đến não bộ, hệ thần kinh hay sự thiếu hịt chất serotonin cũng được cho là một phần nguyên nhân gây bệnh.

Đa nhân cách - Bệnh lý nguy hiểm hay sự nhập vai trong tưởng tượng? sang chấn tâm lý

Tuy nhiên thì tại sao tính cách này có thể tồn tại trong người này? Nguyên nhân vì đâu lại có thể tồn tại nhiều tính cách, nhiều số phận trong cùng một người như vậy thì đây vẫn còn là một bí ẩn và cũng chính là vấn đề khiến các chuyên gia còn đang tranh cãi. Có giả thuyết cho rằng mỗi con người sinh ra vốn đã có sẵn nhiều nhân cách như những hạt giống trong tâm hồn mỗi người. Tùy vào điều kiện sống, cách giáo dục thì hạt giống nào phù hợp hơn sẽ tiếp tục phát triển để hình thành nên nhân cách chính của mỗi người và bỏ quên những nhân cách khác. Với bệnh nhân đa nhân cách, khi phát bệnh chính là khi những nhân cách này bị “đánh thức” và kiểm soát người đó, tuy nhiên giả thuyết này không thực sự thuyết phục khi có những trường hợp bệnh nhân đa nhân cách dường như trở thành một người hoàn toàn khác với những kí ức riêng biệt của người đó.

Triệu chứng bệnh là gì?

Biểu hiện cụ thể nhất của bệnh đa nhân cách chính là người bệnh có những hành vi, thái độ và cảm xúc rất bất thường và có diễn biến tâm lý rất phức tạp, khó đoán. Một số biểu hiện cụ thể như:

  • Tồn tại 2 hoặc nhiều hơn những nhân cách khác nhau trong cùng 1 người. Có thể lúc này họ là người này nhưng chỉ sau 1 câu nói lại trở thành một người khác mà họ hoàn toàn không hay biết. Mỗi khi bị nhân cách nào chi phối thì họ hoàn toàn là người đó và khi trở lại nhân cách kia họ hoàn toàn không nhớ cũng như không hay biết gì về những việc mình vừa làm. Các nhân cách hoàn toàn tách biệt trong một con người
  • Cách xưng hô với những người thân quen đột nhiên thay đổi một cách tự nhiên, không gượng gạo
  • Đột nhiên bắt gặp những người mà bản thân trước đó không hề có mối liên hệ gì nhưng lại có thể biết rõ những chuyện bí mật của họ.
  • Tự nhận mình là người này người kia
  • Tâm lý thay đổi nhanh chóng, bất thường

Đa nhân cách - Bệnh lý nguy hiểm hay sự nhập vai trong tưởng tượng? 3

Phần lớn những người bị đa nhân cách có những đặc điểm như:

  • Biểu hiện trong thời thơ ấu hoặc thanh niên và nếu không có biện pháp can thiệp sẽ tiếp tục xuất hiện khi trưởng thành.
  • Không có tính mềm dẻo trong cư xử. Tính tình cộc cằn, nóng vội hơn, nhiều khi thể hiện sự thô lỗ
  • Biểu hiện có tính chất dai dẳng, kéo dài
  • Hay gây ra những rắc rối cho bản thân và những người xung quanh bởi chính thái độ và hành vi của người bệnh.

Thông thường người bị đa nhân cách không hề biết mình có bệnh, những người thân xung quanh cần là những người nhận ra những thay đổi bất thường này của bệnh nhân để đưa đi khám và điều trị sớm.

Phân loại bệnh đa nhân cách

Bệnh nhân đa nhân cách không giống nhau hoàn toàn nên các triệu chứng ở trên chỉ có thể là tương đối. Bệnh được chia thành 3 nhóm và mỗi nhóm trường hợp lại có những biểu hiện khác nhau.
  • Nhóm kỳ quái và lập dị với những biểu hiện rối loạn nhân cách hoang tưởng, dạng phân liệt hay phân liệt
  • Nhóm kịch tính/ nhiều cảm xúc hay bất định: nhóm này có nguy cơ gây nguy hiểm khi người bệnh có biểu hiện rối loạn cảm xúc, rối loạn nhân cách kịch tích, ái kỷ  – quá ảo tưởng về bản thân và luôn mong muốn gây sự chú ý hay thậm chí còn có biểu hiện chống đối xã hội

Đa nhân cách - Bệnh lý nguy hiểm hay sự nhập vai trong tưởng tượng? 4

  • Nhóm lo âu gồm rối loạn nhân cách tránh né – người bệnh luôn tự đánh giá thấp bản thân, nghèo nàn trong các mối quan hệ, ngại tham gia hoạt động cộng đồng và hay tự ti về bản thân; rối loạn nhân cách phụ thuộc và rối loạn nhân cách ám ánh cưỡng chế – quá quan tâm tới những chi tiết, quy tắc đồng thời sợ phạm sai lầm và hay đè nén cảm xúc.

Điều trị đa nhân cách yếu tố nào là quan trọng?

Câu trả lời có lẽ là liệu pháp tâm lý nhưng ngoài phương pháp này ra còn biện pháp nào khác không và vì sao điêu trị tâm lý lại đặc biệt quan trọng với bệnh nhân đa nhân cách? Cùng tìm hiểu trong phần sau.

Các biện pháp có thể áp dụng đối với những bệnh nhân bị rối loạn tâm lý là

  • Sử dụng thuốc: đây không phải một bệnh mà thuốc đóng vai trò lớn trong việc điều trị tuy nhiên tình trạng lạm dụng thuốc lại đang gia tăng trong thời gian gần đây. Những loại thuốc như anxiolytic  hay thuốc an thần có thể được chỉ định nếu bệnh nhân gặp stress nặng trong thời gian dài nhưng cần có liều lượng và thời gian hợp lý. Những bệnh nhân rối loạn nhân cách hoang tưởng hay rối loạn nhân cách phân liệt là những đối tượng thường được chỉ định dùng thuốc nhưng nếu lạm dụng có thể dẫn đến những hậu quả nặng nề khó đoán trước.

Đa nhân cách - Bệnh lý nguy hiểm hay sự nhập vai trong tưởng tượng? điều trị tâm lý

  • Điều trị tâm lý: đây chính là biện pháp đóng vai trò quan trọng nhất trong việc điều trị rối loạn nhân cách bởi chính bản thân căn bệnh này cũng là do các vấn đề về tâm lý gây ra. Phương pháp này được cho là thực sự hiệu quả bởi nó tác động trực tiếp đến người bệnh, hướng đến những nhân tố bên trong, cho phép bệnh nhân hiểu được cảm xúc của mình, hiểu được chính mình và từ đó có thể hiểu rõ hơn về việc bản thân mắc bệnh và tích cực phối hợp điều trị. Tuy nhiên với những người thuộc nhóm chống đối xã hội thì dường như để áp dụng liệu pháp này vẫn còn đó rất nhiều những khó khăn.
  • Liệu pháp nhận thức và hành vi – đây là tên gọi chung cho những phương pháp điều trị rối loạn nhân cách hướng vào tâm lý, phân tích nhận thức và hành vi biện chứng của người bệnh, giúp người bệnh điều chỉnh và thay đổi hành vi. Hiệu quả của phương pháp này là khác nhau đối với từng người khi có những người chỉ trong thời gian ngắn đã có thể nhìn ra kết quả nhưng cũng có khi phải áp dụng trong thời gian dài mới thấy sự thay đổi.
  • Dựa vào cộng đồng – đây là biện pháp mà “đao to búa lớn” thì có thể coi là cần sự chung tay của toàn xã hội. Bởi với những người thân, những người thường xuyên tiếp xúc thì có thể hiểu phần nào nguyên nhân của những thay đổi tính cách đó còn với những người ngoài, sự khó hiểu và đôi khi là xa lánh kỳ thị có thể khiến bệnh nặng thêm, cộng với sự tự ti có sẵn sẽ gây khó khăn cho việc điều trị. Vậy nên phương pháp này là đưa người bệnh vào trong cộng đồng, khuyến khích họ nói lên cảm xúc của mình, đặc biệt là những suy nghĩ, cảm nhận, đánh giá về những người khác và thử đánh giá hành động của mình tác động như người khác thế nào, từ đó có những tác động tâm lý gián tiếp giúp họ thay đổi. Tuy nhiên hiệu quả của phương pháp này vẫn còn đang trong quá trình nghiên cứu, chưa có được đánh giá đầy đủ về hiệu quả nó mang lại.

Đa nhân cách có thể phòng ngừa không?

Thậm chí nguyên nhân gây bệnh còn chưa được tìm ra rõ ràng thì những biện pháp phòng ngừa vẫn chỉ là những lời khuyên mơ hồ. Tuy nhiên nếu mỗi người tự rèn cho mình một lối sống lành mạnh, có nền tảng tâm lý vững vàng cùng một nhân cách mạnh mẽ, biết tiếp nhận và xử lý thông tin một cách thông minh và tỉnh táo thì hoàn toàn có thể tự bảo vệ được mình trước chứng rối loạn đa nhân cách.

About dieutri

Check Also

Viêm cầu thận là gì và có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận là gì và có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận là hậu quả của rất nhiều căn bệnh nhưng nó là bệnh …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *