Home / Kiến thức / Hiểu rõ về bệnh máu trắng

Hiểu rõ về bệnh máu trắng

Một thời làn sóng Hallyu với những bộ phim Hàn Quốc đã đưa bệnh máu trắng trở nên phổ biến. Rất nhiều người đã nghe đến tên căn bệnh nhưng lại chưa thực sự hiểu về căn bệnh này. Máu trắng là gì và có chữa được không là những câu hỏi mà nếu không phải những người học y hay có tìm hiểu về y thuật chắc chắn sẽ không thể biết. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp thông tin đầy đủ nhất về căn bệnh này.

Máu trắng là gì?

Máu trắng là tên gọi phổ biến được Virchovv đặt cho căn bệnh mà y học gọi là lơ xê mi. Bệnh là một loại ung thư máu hoặc ung thư tuỷ xương đặc trưng bởi sự tăng sinh và tích lũy trong tủy xương và ở máu ngoại vi của những tế bào tạo máu chưa trưởng thành gây nên sự tăng trưởng khác thường các tế bào bạch cầu dị dạng. Bệnh tạo ra những tế bào bạch cầu ác tính có khả năng tăng nhanh không kiểm soát và không theo nhu cầu của cơ thể, đồng thời nó lấn át các tế bào lành tính khác trong máu. Bệnh được ghi nhận lần đầu tiên vào năm 1827 bởi bác sĩ Velpeau.

Hiểu rõ về bệnh máu trắng 1

Cái tên lơ xê mi được Ebstein sử dụng lần đầu tiên vào năm 1889 để mô tả tình trạng bệnh tiến triển cấp tính và không đáp ứng với những phương pháp điều trị hiện có vào thời kỳ đó. Tuy nhiên cái tên này thực sự không quen thuộc và đa số các bác sĩ đều dùng từ máu trắng để giúp bệnh nhân hình dung rõ hơn về căn bệnh này.

Phân loại lơ xê mi cấp

Mặc dù cái tên máu trắng nghe phổ biến và dễ gọi hơn nhưng khi phân loại, không có bệnh máu trắng nên lơ xê mi cấp vẫn được sử dụng. Y học chia căn bệnh này thành 2 dòng là lơ xê mi cấp dòng tủy và dòng lympho với những đặc điểm khác nhau về hình thái và miễn dịch mà người bình thường khó có thể hiểu hết.

Hiểu rõ về bệnh máu trắng 2

Với dòng lơ xê mi cấp dòng lympho thì thường hay gặp ở trẻ em là chủ yếu. Ở người lớn, bệnh thường gặp ở những người từ 65 tuổi trở lên. Lơ xê mi cấp dòng tủy lại có một đặc điểm là không bao giờ gây bệnh ở trẻ em. Bệnh gặp nhiều ở người lớn – những người tuổi từ 55 trở lên là chủ yếu.

Chưa có cuộc điều tra quy mô lớn nào để có thể xác định chính xác tỷ lệ mắc lơ xê mi cấp ở Việt Nam nhưng theo các thống kê đã cũ thì bệnh chiếm tới 21% các bệnh máu tại thời kỳ 1979- 1984. Những năm 1997 – 1999 tỷ lệ này tăng lên 38,5%, trong đó lơ xê mi cấp dòng lympho chiếm tỷ lệ 17,3%.

Triệu chứng của bệnh

Khi cơ thể có những dấu hiệu sau người bệnh cần nhanh chóng đến các cơ sở y tế để làm các xét nghiệm nhằm phát hiện và điều trị bệnh kịp thời.

  • Đau nhói hoặc đau âm ỉ ở xương, khớp, đặc biệt là xương chân và cánh tay.
  • Đau đầu khủng khiếp và kéo dài do lượng máu lên não và tủy sống bị hạn chế khiến mạch máu teo lại.
  • Có những khối u bất thường màu xanh hoặc tím ở cổ, bụng hoặc háng nhưng không có biểu hiện đau.
  • Mệt mỏi, hoa mắt chóng mặt do lượng hồng cầu giảm khiến người bệnh thiếu máu khiến cơ thể không có sức sống, hay buồn ngủ, không đủ sức khỏe tham gia các hoạt động thể chất. Tuy nhiên triệu chứng này hay bị bỏ qua do nhiều người chủ quan và cho rằng chỉ cần nghỉ ngơi là hết.
  • Dễ bầm tím do các mạch máu bị vỡ bởi số lượng tiểu cầu thấp. Hay bị chảy máu cam, chảy máu lợi không tõ nguyên nhân, các vết loét lâu lành. Thời gian kinh nguyệt kéo dài bất thường ở phụ nữ.

Hiểu rõ về bệnh máu trắng - triệu chứng chảy máu cam

  • Hệ miễn dịch suy giảm khiến cơ thể dễ bị các tác nhân gây hại tấn công, thường xuyên ốm sốt và dễ nhiễm trùng. Kèm theo việc chán ăn khiến cơ thể sụt cân nhanh chóng.
  • Khó thở, thở gấp khi hoạt động mạnh do không đủ oxy cho các cơ quan trong cơ thể. Nhiều khi ngồi yên cũng cảm nhận được hơi thở nhanh hơn bởi cơ quan hô hấp đang làm việc tích cực hơn giúp cơ thể có đủ không khí để thở.
  • Sưng gan, lá lách khiến bệnh nhân bị nôn hoặc buồn nôn.
  • Đau bụng, đầy bụng dưới sườn. (1)

Nguyên nhân mắc bệnh máu trắng

Mặc dù bệnh khá phổ biến và được phát hiện lần đầu tiên từ khá lâu nhưng đến nay người ta vẫn chưa thể xác định được một cách rõ ràng rằng yếu tố nào là nguyên nhân dẫn đến căn bệnh này. Một số cuộc điều tra đã diễn ra và các nhừ nghiên cứu nhận thấy căn bệnh này thường gặp ở nam nhiều hơn nữ và những người da trắng thường mắc bệnh hơn những người da đen. Tuy nhiên vì sao lại thế thì chưa ai giải thích được.

Hiểu rõ về bệnh máu trắng - tiếp xúc với phóng xạ

Mặc dù chưa tìm ra nguyên nhân chính xác nhưng một số yếu tố nguy cơ được cho là góp phần không nhỏ trong việc hình thành bệnh là:

  • Yếu tố di truyền: rất nhiều tình trạng về tình trạng mắc máu trắng ở các thành viên trong cùng một gia đình đã được ghi nhận. Nếu trong gia đình, bố hoặc mẹ bị căn bệnh này thì khả năng mắc bệnh ở con tăng gấp 3 lần. Trong hai trẻ sinh đôi cùng trứng, nếu một trẻ mắc bệnh thì khả năng mắc bệnh của trẻ thứ hai là 25%, thường xảy ra dưới 2 tuổi, liên tiếp trong cùng một năm và thường cùng một loại lơ xê mi cấp.
  • Yếu tố môi trường: việc tiếp xúc với tia xạ ion hóa và một số chất hoá học cũng liên quan đến sự phát triển của bệnh lơ xê mi cấp. Nạn nhân sống sót trong các vụ nổ bom hạt nhân, công nhân làm việc trong các nhà máy điện hạt nhân hay việc sử dụng tia xạ trong điều trị một số bệnh lành tính như viêm khớp dạng thấp, viêm cột sống dính khớp, u tuyến giáp… cũng có thể làm tăng nguy cơ xuất hiện bệnh lơ xê mi cấp.
  • Những tiếp xúc với bức xạ năng lượng của các thiết bị điện tử cũng là một yếu tố nguy cơ cho bệnh máu trắng
  • Virus: các nhà khoa học đã xác định rằng virus có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh bạch cầu tuy nhiên các nghiên cứu hiện nay vẫn đang được tiếp tục nhằm hiểu rõ hơn về cơ chế gây bệnh để có thể có các biện pháp ngăn chặn và điều trị hiệu quả. (2)

Máu trắng điều trị như thế nào?

Máu trắng là bẹnh ác tính và chi phí điều trị khá lớn, có thể lên đến 40-50 triệu/tháng và là gánh nặng thực sự với đại đa số gia đình ở Việt Nam. Khi phát hiện bệnh thì mục đích điều trị là đưa bệnh tới tình trạng không còn triệu chứng, bệnh nhân bình phục với tế bào máu và tủy xương lành mạnh như trước. Tùy vào loại ung thư, giai đoạn bệnh, tuổi tác và tình trạng sức khỏe của bệnh nhân mà từ đó có những phác đồ điều trị phù hợp. Một số phường pháp trị liệu căn bệnh này gồm có:

  • Hóa trị: đây là phương pháp được áp dụng cho đa số các bệnh nhân bằng cách uống hay chích vào tĩnh mạch hoặc vào tủy xương để tiêu diệt tế bào ung thư. Tuy nhiên cách này có thể gây ra những tác dụng như rụng tóc, lở môi miệng, nôn mửa, tiêu chẩy, ăn mất ngon, rối loạn kinh nguyệt, rối loạn sinh sản.

Hiểu rõ về bệnh máu trắng  - hóa trị

  • Xạ trị: dùng các tia phóng xạ để tiêu diệt các tế bào ung thư bạch cầu tụ tập và sẽ gây ra những tác dụng phụ như mệt mỏi, viêm đau nơi da nhận tia xạ.
  • Sinh trị liệu: đây là cách thức dùng những chất đạm đặc biệt được cơ thể sản xuất để hủy hoại tế bào ung thư đồng thời tiêu diệt nếu chúng quay lại cơ thể.
  • Ghép tế bào gốc: hay còn gọi là ghép tủy. Lấy  lấy tủy xương (thường là ở xương hông) có tế bào gốc của một người cho khỏe mạnh rồi đưa vào người bệnh với mục đích tái tạo tế bào máu và hệ thống miễn dịch.Phương pháp này đã cứu sống được rất nhiều người nhưng để thực hiện nó không hề dễ dàng bởi tủy của người cho và nhận phải khớp nhau 100%. (3)

Hiểu rõ về bệnh máu trắng - ghép tủy

  • Nhu cầu cao nhưng chỉ dưới 30% bệnh nhân cần ghép tế bào mầm có thể tìm được tương xứng, thậm chí người thân cũng khó có khả năng hiến tủy khiến việc thực hiện phương pháp này thực sự không dễ để thực hiện. Chính vì thế mà dùng thuốc nhắm đích được coi là lựa chọn số một. Tuy nhiên, khi đã dùng thuốc thì phải dùng cả đời, không có nghiên cứu nào chỉ ra được dùng bao lâu thì dừng nên việc sử dụng thuốc này gặp rất nhiều khó khăn với các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam bởi chi phí điều trị rất lớn, ước tính 45-50 triệu đồng một tháng, một năm mất khoảng 500 triệu đồng.

Chế độ sinh hoạt và dinh dưỡng cho người bệnh máu trắng

Những thực phẩm nên kiêng kỵ

  • Kẻ thù số 1 luôn luôn là rượu bia, chất kích thích và thuốc là bởi chúng là nguyên nhân gây ra các bệnh về tim mạch và các bệnh ung thư khác như dạ dày, phổi. Cơ thể vốn đã thiếu máu lại phải chống chịu với các tác nhân có hại khác sẽ khó có thể chống đỡ. Việc điều trị ung thư máu sẽ không có tác dụng nếu bệnh nhân sử dụng những thứ này trong thời gian bị bệnh.
  • Các loại gia vị như tỏi sống, hành sống, gừng, những thực phẩm có mùi và có tính kích thích cao.
  • Các loại thịt hun khói, thịt muối.
  • Hạn chế ăn những thức ăn nhiều dầu mỡ, đồ chiên rán, thức ăn nhanh.
  • Tuyệt đối không lưu trữ thức ăn quá lâu trong tủ lạnh hay tiêu thụ những thực phẩm đã quá hạn sử dụng.

Hiểu rõ về bệnh máu trắng - tránh xa thịt hun khói

Những thực phẩm bệnh nhân máu trắng nên ăn

  • Thực phẩm giàu protein như đậu phụ, sữa đậu nành, thịt nạc, nội tạng động vật, trứng, cá… giúp bảo vệ cơ thể khỏi các mối nguy hại luôn rình rập xung quanh như các loại vi khuẩn, vi-rút, nâng cao sức đề kháng cho cơ thể.
  • Bổ dung sắt bằng các loại thực phẩm có nhiều trong gan động vật (gan ngỗng, gan lợn rất tốt), lòng đỏ trứng, đậu Hà Lan, đậu đen…
  • Ăn nhiều rau xanh và hoa quả nhằm bổ sung vitamin giúp tăng cường hệ miễn dịch, giảm các tác dugnj phụ do quá trình điều trị gây ra. Cam, xoài, đu đủ, cà chua, súp lơ xanh…bổ sung vitamin C, Cà rốt, bí đỏ, rau bina, trứng gà, vịt…là nguồn cấp vitamin A hiệu quả hay măng tây, thịt gà, quả hạnh nhân, cải xoong…giúp bổ sung các chất chống oxy hóa như Vitamin E, kẽm, vitamin D, B6, B12…

Một số lưu ý trong quá trình chế biến thức ăn cho bệnh nhân ung thư máu và người thân

  • Rửa tay thường xuyên: trước và sau khi ăn bằng xà phòng diệt khuẩn
  • Giữ khu vực chế biến thực phẩm sạch sẽ, tránh nhiễm khuẩn chéo giữa thực phẩm sống và chín.
  • Rau quả nên ngâm trong nước muối khoảng 30- 45p trước khi đưa vào chế biến hoặc ăn sống.
  • Chỉ nên ăn những thực phẩm tiệt trùng để diệ vi sinh vật có hại
  • Chỉ nên ăn thức ăn đã được nấu chín kỹ, không ăn đồ tái, đặc biệt là thịt. (4)

Ngoài ra người bị ung thư máu thường xuyên trong tình trạng bị thiếu máu nên hạn chế những hoạt động đòi hỏi thể lực; hạn chế làm việc quá sức. Sắp xếp thời gian làm việc và nghỉ ngơi hợp lý; kết hợp với chế độ dinh dưỡng hợp lý và tuân theo phác đồ điều trị của bác sĩ mới có thể duy trì tình trạng sức khỏe ổn định.

About dieutri

Check Also

Viêm cầu thận là gì và có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận là gì và có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận là hậu quả của rất nhiều căn bệnh nhưng nó là bệnh …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *