Home / Kiến thức / Rubella – căn bệnh nguy hiểm

Rubella – căn bệnh nguy hiểm

Rubella là căn bệnh phổ biến trên thế giới, trong khi vắc xin rubella đã có từ năm 1969 thì cứ mỗi 6 hay 9 năm thế giới vẫn phải đối mặt với một dịch rubella lớn. Số người bị rubella đang ngày càng giảm nhờ các biện pháp y tế hữu hiệu nhưng không có nghĩa được chủ quan với nó. Tại Việt Nam rubella không thực sự được quan tâm bởi với các triệu chứng và biểu hiện tương tự sởi mà nó thường được thống kê chung với căn bệnh này. Với những nguy hiểm căn bệnh này gây ra và những mối nguy hại nó mang lại, đã đến lúc cần có cái nhìn đầy đủ và đúng đắn hơn về rubella để có những biện pháp phòng và điều trị bệnh hiệu quả.

Rubella là gì?

Bệnh Rubella còn được gọi là bệnh Ru-bê-on hay bệnh sởi Đức (German measle) – là một bệnh sốt phát ban lành tính nhưng khi xảy ra ở phụ nữ có thai có thể dẫn đến viêm nhiễm nặng kéo dài ở thai nhi và gây dị dạng. Thời điểm ban đầu mới xuất hiện, rubella được cho là một biến thể của sởi hay sốt phát ban nên có tên là sở Đức. Tuy nhiên từ Đức ở đây không phải do có nguồn gốc từ nước Đức mà bởi sự giống nhau giữa rubella và sởi nên nó có tên là “German measles” mà German lại xuất phát từ “germanus” trong tiếng latinh nghĩa là tương tự.

Rubella - căn bệnh nguy hiểm - rubella là gì?

Rubella là bệnh lành tính được gây ra bởi virus rubella – được phân lập vào năm 1962 có thế xảy ra quanh năm nhưng thường xuất hiện vào mùa đông xuân. Bệnh lây từ người sang người với khoảng 20-50% người nhiễm virus không hề có triệu chứng. Tốc độ lây bệnh của bệnh tuy không nhanh như sởi hay thủy đậu nhưng nó lại đặc biệt nguy hiểm với phụ nữ có thai. Những năm gần đây số lượng bệnh nhân rubella tăng đột biến đến 70% và có những trường hợp rất nặng khiến rubella bắt đầu nhận được sự quan tâm đúng đắn hơn.

Nguyên nhân gây rubella

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học, nguyên nhân gây ra bệnh Rubella ở trẻ em là do virus Rubella. Loại virus này được lây truyền từ người sang người qua ho, hắt hơi, qua tiếp xúc trực tiếp với chất tiết của người bệnh hoặc lây từ mẹ sang thai nhi. Virus này có thời gian ủ bệnh từ 1-2 tuần nên người bệnh có thể lây từ 1 tuần trước khi phát ban đến 1-2 tuần sau khi đã ban đã lặn hết.

Rubella - căn bệnh nguy hiểm - nguyên nhân

Ngoài ra, các yếu tố liên quan đến môi trường sống như sự biến đổi khí hậu, thời tiết thay đổi không theo quy luật cũng có tác động đến sự phát triển các loại virus gây bệnh dịch, trong đó có virus Rubella.

Triệu chứng bệnh

Các bệnh lý thông thường đều trải qua 4 giai đoạn với những biểu hiện và triệu chứng khác nhau, rubella cũng vậy. Bệnh có thời gian ủ bệnh tương đối, không ngắn cũng không dài, khoảng 16-18 ngày và có thể dao động từ 14 – 23 ngày, trung bình là 10 ngày kể từ khi tiếp xúc với người bị nhiễm rubella trước đó đến khi sốt, tùy từng trường hợp.

Tại thời kỳ bệnh mới xuất hiện, người bệnh có biểu hiện xuất hiện cơn đau đầu, sốt, cơ thể mệt mỏi, viêm kết mạc nhẹ và sưng hạch trước từ 1 – 7 ngày rồi bắt đầu phát ban. Một số người có thể có các triệu chứng về đường hô hấp. Khi bệnh ở thời điểm toàn phát, ban bắt đầu mọc với 3 đặc điểm là mọc đầu tiên ở trán rồi mới lan xuống lưng và các chi. Đặc điểm của ban rubella là dạng dát sẩn nhỏ, màu sáng hơn ban sởi nhưng có thể kết hợp tạo thành các quầng đỏ, rộng và tồn tại từ 1 – 5 ngày trên cơ thể người bệnh nhưng phổ biến nhất là 3 ngày – chính vì thế mà bệnh còn được gọi là sởi 3 ngày. Thời điểm này người bệnh còn có một số biểu hiện khác như:

  • Sưng và đau các khớp cổ tay, khớp gồi, ngón tay và rõ nhất trong giai đoạn phát ban
  • Một số người trẻ có triệu chứng đau tinh hoàn.

Các triệu chứng của rubella nhìn chung chỉ kéo dài khoảng 3-4 ngày rồi sẽ hết nhưng riêng triệu chứng đau khớp có thể kéo dài từ 1-14 ngày sau khi các biểu hiện kia đã mất. Rubella có thể tái phát sau 1-2 năm. Thời điểm lý tưởng nhất để lây truyền rubella là khoảng 1 tuần trước và ít nhất 4 ngày sau khi phát ban.

Rubella - căn bệnh nguy hiểm - triệu chứng phát ban

Với phụ nữ có thai, biểu hiện bệnh cũng không có gì khác biệt nhưng việc chẩn đoán nhiễm rubella hay không ở đối tượng này vô cùng quan trọng với nếu người mẹ mắc bệnh thì tỉ lệ lây nhiễm cho thai nhi là rất cao. Cụ thể tỉ lệ này trong tháng đầu là từ 81% đến 90%, tháng thứ hai từ 60% đến 70%, tháng thứ ba từ 35% đến 50%. Sau tuần thai thứ 20, tỷ lệ này giảm dần xuống còn 5% đến 15%. Hậu quả khi mắc rubella trong giai đoạn này có thể dẫn đến sẩy thai, thai lưu, đẻ non hoặc dị tật đối với thai nhi.

Rubella có nguy hiểm không?

Không có một căn bệnh nào được coi là “an toàn”, kể cả với những bệnh lành tính thì bản thân nó cũng mang đến nhiều nguy cơ. Với rubella, những biến chứng có thể để lại là:

  • Viêm não: có thể xuất hiện trong thời kỳ toàn phát hoặc sau khi đã hết sốt và ban đã bay. Các biểu hiện: chậm chạp, vô cảm, ngủ gà hoặc kích thích, rung giật nhãn cầu, liệt thần kinh sọ, co giật, cơn cơ cứng, hôn mê, rối loạn tuần hoàn và hô hấp. Dịch não tủy bình thường hoặc biến loạn kiểu viêm màng não nước trong. Biến chứng này có thể khiến người bệnh tử vong hoặc có di chứng về tinh thần, vận động.
  • Tiểu cầu giảm nặng và kéo dài gây xuất huyết dưới da, niêm mạc và nội tạng. Mặc dù trường hợp này khá hiếm gặp nhưng nó đã xảy ra và vì thế không được chủ quan khi mắc bệnh.
  • Một số biến chứng khác có thể gặp như viêm phổi, viêm khớp, viêm tinh hoàn.

Bệnh đặc biệt nguy hiểm với phụ nữ có thai, đặc biệt là trong 3 tháng đầu của thai kỳ bởi nó có thể được “di truyền” từ mẹ sang con hoặc gây sảy thai, thai chết lưu hoặc gây dị tật bẩm sinh ở trẻ sơ sinh.

Bị rubella chữa thế nào?

Khi thấy các dấu hiệu khác thường của cơ thể, tốt nhất người bệnh nên đến các cơ sở y tế để được thăm khám và chẩn đoán sớm để có các biện pháp điều trị cụ thể, tránh biến chứng nguy hiểm không đáng có. Tuy nhiên có nhưng nguyên tắc khi điều trị rubella luôn được áp dụng trong mọi trường hợp là:

  • Cách ly người bệnh 7 ngày kể từ khi phát ban. Bởi vì bệnh có thể dễ dàng lây truyền qua đường hô hấp nên rất dễ bùng phát thành dịch. Cách ly là việc đầu tiên phải làm để hạn chế số người bị rubella.
  • Rubella chưa có thuốc điều trị đặc hiệu nên chủ yếu vẫn là tiến hành các phương pháp nhằm điều trị triệu chứng và hỗ trợ.
  • Người bệnh rubella cần được theo dõi thường xuyên để phát hiện và xử lý sớm các biến chứng.

Với rubella ở gia đoạn sớm và chưa có biến chứng thì bệnh nhân được khuyên nghỉ ngơi hoàn toàn, ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, bổ sung vitamin và có thể dùng paracetamol nếu có biểu hiện sốt cao. Khi bệnh đã có biến chứng thì cách điều trị lại được tập trung vào các biến chứng đó theo hướng dẫn của Bộ y tế và tùy vào tình trạng của từng bệnh nhân mà bác sĩ sẽ đưa ra các phác đồ phù hợp.

Rubella - căn bệnh nguy hiểm - điều trị

Đối với phụ nữ đang mang thai, việc điều trị sẽ gặp đôi chút khó khăn khi nguy cơ lây nhiễm sang con và bởi những nguy cơ đe dọa an toàn tính mạng cho đứa bé. Thông thường nếu trong 3 tháng đầu người mẹ được chẩn đoán xác định bị rubella, các bác sĩ sẽ tư vấn để đình chỉ thai nghén. Khi tuần thai được khoảng 13-18 tuần thì nguy cơ thai nhi bị rubella bẩm sinh là rất cao và khi ấy cần chọc ối để xét nghiệm chẩn đoán xác định và sẽ được tư vấn đình chỉ thai kỳ nếu tìm thấy virus rubella trong nước ối. Các trường hợp khác cần được tiếp tục theo dõi thường xuyên.

Rubella có cần kiêng gì không?

Nước

Đây là yếu tố đầu tiên người bệnh rubella cần tránh bởi nước là một trong những  tác nhân có thể góp phần đẩy nhanh hơn quá trình lây nhiễm bệnh trên cùng một cơ thể bệnh nhân khi người bệnh mắc bệnh rubella. Tuy nhiên người bệnh lại vẫn phải vệ sinh cơ thể sạch sẽ để tránh bị bội nhiễm, vậy nên phương pháp là muốn làm sạch phần nào thì cần sử dụng khăn khô để thấm luôn phần đó, sau đó mới tiếp tục lau những vị trí khác trên cơ thể. Quá trình này cần chú ý thực hiện nhanh, làm nhẹ nhàng, tránh làm vỡ các ban trên da.

Rubella - căn bệnh nguy hiểm - kiêng nước

Ánh sáng

Không phải bệnh nhân rubella thì nên bị nhốt ở trong “phòng tối”, không được tiếp xúc với ánh sáng nhưng bởi trong giai đoạn này mắt người bệnh thường rất nhạy cảm với ánh sáng, hay bị đau nhức và ra ghèn gỉ nên tốt nhất là nên để người bệnh ở trong không gian thoáng đãng và có ánh sáng yếu.

Thực phẩm nhiều protein gây dị ứng

Các loại hải sản, côn trùng, thịt trắng hay thịt đỏ….đều là những loại thực phẩm có nguy cơ gây dị ứng cao. Bệnh nhên rubella vốn đã có nhiều nốt ban đỏ trên cơ thể rồi nên chắc không cần thêm những nốt ban dị ứng nữa đâu.

Các biện pháp phòng bệnh hiệu quả

Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh. Khi đã biết được cơ chế gây bệnh và những hậu quả rubella mang lại thì tốt nhất nên nắm được luôn các biện pháp phòng bệnh hiệu quả để không bao giờ “được” rubella ghé thăm.

  • Cách ly người bệnh rubella trong thời gian phát ban (khoảng 7 ngày) tại nhà. Hạn chế tiếp xúc, nếu cần thì phải đeo khẩu trang và các trang bị phòng hộ khác.
  • Vệ sinh nơi ở sạch sẽ, thường xuyên mở cửa cho nắng vào, đảm bảo nhà cửa thông thoáng
  • Tránh tập trung đông người tại các khu vực có dịch
  • Không dùng chung các đồ dùng cá nhân hay đồ chơi hoặc vật dễ bị ô nhiễm chất tiết mui họng.
  • Vì bệnh đã có vacxin nên cho trẻ em tiêm phòng một mũi sau 15 tháng tuổi, tiêm mũi 2 cách mũi một khoảng 6 – 10 tháng hoặc tiêm vào lúc trẻ được 4 – 6 tuổi.

Rubella - căn bệnh nguy hiểm - tiêm vacxin

  • Người lớn nghi ngờ có thể làm xét nghiệm huyết thanh, nếu đã có miễn dịch thì không cần tiêm vaccin. Nếu chưa có miễn dịch thì nên tiêm vaccin, nhất là phụ nữ trong lứa tuổi mang thai.
  • Phụ nữ trước khi chưa mang thai cần tiêm đầu lúc còn trẻ và tốt nhất nên tiêm nhắc lại một mũi trước khi có ý định có thai khaongr 3-4 tháng để phòng ngừa hội chứng Rubella bẩm sinh.
  • Trong thời gian mang thai tuyệt đối không được tiêm vaccin ngừa Rubella, vì đây là loại vaccin sống giảm độc lực có khả năng truyền bệnh cho thai nhi.
  • Trẻ mắc hội chứng rubella bẩm sinh dưới một tuổi cần hạn chế tối đa cho tiếp xúc với người khác, đặc biệt là phụ nữ có thai cho đến khi xét nghiệm nước tiểu, dịch ngoáy họng âm tính với virus rubella.
  • Thường xuyên vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, tránh tối đa việc chùi tay lên mắt, mũi, miệng, thường xuyên vệ sinh đường mũi, họng, mắt hàng ngày bằng các dung dịch sát khuẩn thông thường nếu sinh sống trong khu vực có dịch, đặc biệt là những người thường xuyên phải tiếp xúc với bệnh nhân như người nhà hay bác sĩ điều trị.
  • Ăn uống đủ chất để nâng cao sức đề kháng cho cơ thể, bổ sung hợp lý vitamin và khoáng chất.

About dieutri

Check Also

Viêm cầu thận là gì và có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận là gì và có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận là hậu quả của rất nhiều căn bệnh nhưng nó là bệnh …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *