Home / Kiến thức / Sán lá gan nguy hiểm như thế nào?

Sán lá gan nguy hiểm như thế nào?

Sán lá gan là căn bệnh nguy hiểm, mặc dù đã được cảnh báo nhưng nhiều người vẫn còn khá chủ quan. Thói quen ăn các thực phẩm tươi sống được cho là nguyên nhân chủ yếu gây ra căn bệnh này. Những hậu quả sán lá gan mang lại là gì? Làm sao để phòng bệnh và các biện pháp điểu trị sán lá gan phù hợp là tất cả những gì sẽ có trong bài viết sau.

Tổng quan về bệnh

Sán là gan là bệnh tìm thấy ấu trùng sán ở trong lá gan, được chia thành 2 loại là sán lá gan nhỏ do Clonorchis sinensis; Opisthorchis viverrini; Opisthorchis felineus và sán lá gan lớn do Fasciola hepatica; Fasciola gigantica gây ra. Tuy nhiên sán lá gan lớn gây nguy hiểm cho người bệnh hơn. Chúng có mặt ở khắp mọi nơi trên thế giới và có thể gặp ở bất cứ ai.

Sán lá gan nguy hiểm như thế nào? tổng quan

Theo thống kê của tổ chức Y tế thế giới (WHO), sán lá gan nhỏ phân bố chủ yếu ở các nước châu Á còn sán lá gan lớn thì phổ biến hơn, cả châu Âu, Nam Mỹ hay châu Phi cũng đều đã từng ghi nhận những trường hợp mắc bệnh. Tại Việt Nam, cả sán lá gan nhỏ và lớn đều đã xuất hiện với tỉ lệ mắc bệnh khá cao.

Nguyên nhân gây bệnh

Nguyên nhân chủ yếu gây bệnh sán lá gan là do sở thích ăn rau sống và cá sống ở một số nền ẩm thực địa phương, trong đó có Việt Nam. Ký sinh trùng trong các loại cá sống ở môi trường nước lợ và trên lá những loại rau mọc trong nước như rau ngổ, rau rút, rau cần khi không được rửa sạch, uống nước có chứa sán lá gan chưa đun sôi hoặc ăn ốc chưa ấu trùng chưa bị tiêu diệt hoàn toàn theo đường ăn uống vào dạ dày, xuống ruột, các vỏ nag bị phá hủy giải phóng ấu trùng, chúng vượt qua thành ruột và đi vào trong gan, đục thủng bao gan để chui vào mô gan và sinh sôi nảy nở tại đây.

Sán lá gan nguy hiểm như thế nào? nguyên nhân do ăn gỏi cá

Ấu trùng sán lá gan theo phân người bệnh ra môi trường ngoài, lại theo đường nước, qua ốc và phát triển thành ấu trùng đuôi. Chúng rời khỏi ốc, vào nước, bám vào các loại thực vật trong nước và lại tiếp tục một vòng tuần hoàn để vào cơ thể người và gây bệnh.

Tuy nhiên cũng có một số trường hợp ấu trùng “lạc đường” khi không đến gan mà lại “lạc trôi” đến da, cơ, khớp, thành dạ dày, vú, đại tràng….và gây bệnh tại những vị trí này khiến nhiều trường hợp bị chẩn đoán nhầm.  (1)

Triệu chứng sán lá gan

Sán lá gan có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng tầm 30 -40 và ở nam giới nhiều hơn do thói quen ăn nhậu, gỏi cá, rau sống… Một số dấu hiệu cơ bản thường gặp của bệnh như:

  • Đau âm ỉ trong bụng, không xác định được vị trí cụ thể
  • Đau nhẹ hạ sườn phải, 70-80% người bệnh có triệu chứng này
  • Các biểu hiện rối loạn tiêu hóa như chán ăn, ỉa chảy, phân nát không thành khuôn..
  • Cơ thể mệt mỏi, có kèm sốt
  • Một số người có những biểu hiện dị ứng da, xuất hiện ở khoảng 20-30% bệnh nhân với các nốt sẩn ở các vị trí như đùi, mông, lưng. Cảm giác ngứa ngáy rất khó chịu.
  • Một số ít có thể có biểu hiện vàng da nếu sán đã di chuyển vào đường mật, phát triển và gây viêm đường mật

Sán lá gan nguy hiểm như thế nào? triệu chứng

Nếu cơ thể có những biểu hiện trên cùng với việc đã từng ăn gỏi cá, cá sống, sushi hay các loại rau sống, hãy đi khám để được kết luận chính xác nhất. Nếu bị sán lá gan, khi tiến hành thăm khám, các triệu chứng có thể có là:

  • Bạch cầu tăng, đặc biệt là cầu ái toan, gặp ở đại đa số người bệnh (chiếm 90%), thiếu máu nhẹ
  • Gan to: tuy nhiên cũng chỉ gặp ở khoảng 20% người bệnh với kích thước tăng thêm từ 2-3 cm dưới bờ sườn, khi ấn vào hạ sườn hoặc kẽ sườn thì thấy đau.
  • Khi xét nghiệm chức năng gan thấy transaminase tăng tuy nhiên không quá đáng kể
  • Lách to
  • Túi mât bình thường, không to
  • Có trứng sán trong phân. Tuy nhiên tỷ lệ không phải 100% vì chỉ khi sán chui vào đường mật và đẻ trứng ở đấy thì mới tìm thấy trứng sán và phải chú ý để không nhầm lẫn với các loại giun sán khác. Nếu vẫn nghi ngờ có thể hút dịch tá tràng để kiểm tra.

Bệnh diễn biến âm thầm trong vòng 3 tháng, sau đó người bệnh sẽ có biểu hiện sốt, run lạnh và khi đó cần nhập viện để thăm khám à điều trị. Một số biện pháp có thể áp dụng giúp chẩn đoán có bị sán lá gan không như làm công thức máu, áp dụng phương pháp ELISA, ngưng kết hồng cầu, điện di miễn dịch, siêu âm bụng để phát hiện tổn thương gan hay chụp cắt lớp vi tính. Đa số những tổn thương gan do sán đều xuất hiện ở bên phải

Bệnh sán lá gan không có nhiều triệu chứng điển hình và cũng dễ chẩn đoán nhầm với các bệnh khác, vì thế nếu nghi ngờ hãy đi khám và nói rõ mình đã từng ăn các sống hay rau sống không để có thể chẩn đoán chính xác và có biện pháp điều trị phù hợp nhất.

Sự nguy hiểm của sán lá gan

Mặc dù đã được cảnh báo nhưng nhiều người vẫn “ăn cho sướng miệng” và bất chấp hậu quả về sau. Sán lá gan khi vào trong gan sẽ gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm, phổ biến nhất là thiếu máu, viêm đường mật, gây tắc mật, rối loạn giấc ngủ, lo lắng, chán ăn, cơ thể mệt mỏi dẫn đến suy nhược. Bệnh để lâu cũng có thể hình thành nên các ổ áp xe gan. Nếu chúng quá lớn có thể vỡ vào màng bụng, thành bụng, màng phổi và gây tử vong cho những bệnh nhân viêm phúc mạc. Nếu người bệnh có sức đề kháng tốt, bệnh sẽ diễn biến âm thầm rồi dẫn đến xơ gan.  Việc phát hiện bệnh muộn và chẩn đoán nhầm có thể khiến bệnh nặng thêm và để lại nhiều di chứng cho người bệnh.

Sán lá gan nguy hiểm như thế nào? biến chứng

Điều trị bệnh như thế nào?

Đối với sán lá gan thì điều trị nội khoa là chủ yếu, tuy nhiên thì sán lớn hay sán nhỏ lại có những phác đồ điều trị khác nhau, có thể loại này có tác dụng với loại này nhưng với loại khác thì không. Ví dụ như Praziquantel rất hiệu quả với sán lá gan nhỏ nhưng với sán lớn, chùng hoàn toàn vô hại. Những thuốc được chỉ định để điều trị sán lá gan lớn thường chỉ có tại phòng khám chuyên khoa ký sinh trùng, người bệnh không nên tự ý mua ở bên ngoài vì có thể đó không phải loại thuốc được đảm bảo chất lượng. Hiện nay, thuốc điều trị sán lá gan triclabendazol đang được thử nghiệm. Bệnh nhân được chỉ định uống một liều 4 viên, sau đó phải theo dõi tới 3 tháng, mỗi tháng theo dõi một lần bằng siêu âm và xét nghiệm máu mới có thể xác định là khỏi bệnh hay chưa.

Khi bắt đầu tiến hành các biện pháp điều trị cần theo dõi diễn tiến của bệnh để đánh giá hiệu quả điều trị. Thông thường, các triệu chứng cơ năng sẽ biến mất nhanh chỉ trong khoảng 1 tháng nhưng các biểu hiện khác cần nhiều thời gian hơn, khoảng từ 3-6 tháng để số bạch cầu trở về mức bình thường, áp xe biến mất hay ELISA đạt âm tính.

Sán lá gan nguy hiểm như thế nào? chọc hút ổ áp xe

Khi bệnh được phát hiện muộn, những can thiệp nội khoa không còn hiệu quả thì các biện pháp điều trị ngoại khoa sẽ được tiến hành. Chọc hút mủ ổ áp xe phối hợp với các điều trị nội khoa có thể chữa khỏi được đến 99% trường hợp mắc bệnh.

Các biện pháp phòng bệnh hiệu quả

  • Biện pháp phòng ngừa sán lá gan hiệu quả nhất chính là ăn chín, uống sôi. Nếu không kìm chế được trước sức hấp dẫn của những món ăn như gỏi cá, rau trộn hay sử dụng rau sống như một loại ăn kèm để tăng vị giác, đổi khẩu vị và làm bữa ăn ngon hơn thì hay chú ý diệt khuẩn thật kỹ.
  • Điều trị triệt để ở súc vật bị nhiễm sán lá gan lớn
  • Nếu đã ăn cá sống, rau sống hay ốc mà thấy cơ thể có những biểu hiện bất thường, hãy lập tức đi khám để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

About dieutri

Check Also

Viêm cầu thận là gì và có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận là gì và có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận là hậu quả của rất nhiều căn bệnh nhưng nó là bệnh …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *