Home / Kiến thức / Tìm hiểu về bệnh phổi tắc nghẹn mạn tính

Tìm hiểu về bệnh phổi tắc nghẹn mạn tính

Không khí ô nhiễm cũng thói quen hút thuốc lá đang khiến cho những bệnh về phổi trở nên phổ biến. Bệnh phổi tắc nghẹn mạn tính là một bệnh phổ biến nhưng hoàn toàn có thể dự phòng và điều trị được. Tìm hiểu về bệnh là cách tốt nhất để phòng bệnh hiệu quả.

Định nghĩa bệnh

Phổi tắc nghẹn mạn tính là bệnh lý hô hấp mạn tính có đặc trưng bởi sự tắc nghẽn luồng khí thở ra không hồi phục hoàn toàn, sự cản trở thông khí này thường tiến triển từ từ và liên quan đến phản ứng viêm bất thường của phổi với các phân tử hoặc khí độc hại, trong đó khói thuốc đóng vai trò hàng đầu.

Tìm hiểu về bệnh phổi tắc nghẹn mạn tính 1

Tính đến năm 1997, theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới đã có khoảng 600 triệu người mắc bệnh. Bệnh phổi tắc nghẹn mạn tính là nguyên nhân thứ 4 gây tử vong và là nguyên nhân gây tàn phế đứng hàng thứ mười hai. Dự đoán số người mắc bệnh sẽ còn tăng trong thời gian tới, đến năm 2020 có thể bệnh sẽ đứng hàng thứ ba trong các nguyên nhân gây tử vong và đứng thứ 5 trong gánh nặng bệnh tật toàn cầu.

Tỷ lệ mắc bệnh phổi tắc nghẹn mạn tính cao nhất ở những nước thịnh hành việc hút thuốc và Việt Nam là một trong số đó. Theo nghiên cứu của Ngô Quý Châu và cộng sự thì tỷ lệ mắc bệnh tắc nghẹn phổi mạn tính ở một số tỉnh phía Bắc cho thấy 6,7% nam giới và 3,3% nữ giới mắc bệnh.

Các yếu tố nguy cơ gây bệnh

  • Hút thuốc: đây là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính với khoảng 15-20% số người hút thuốc có triệu chứng lâm sàng của bệnh và khoảng 80-90%  các bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính có hút thuốc. Trẻ em trong gia đình có người hút thuốc vì thế cũng có nguy cơ mắc các bệnh đường hô hấp cao hơn so với những gia đình khác.

Tìm hiểu về bệnh phổi tắc nghẹn mạn tính - hút thuốc lá

  • Ô nhiễm môi trường: khói bụi từ không khí, bụi xe và hóa chất nghề nghiệp như hơi, chất kích thích, khói…, ô nhiễm không khí trong và ngoài nhà (khói bếp do đun củi, rơm ,than…)
  • Nhiễm trùng đường hô hấp: nhiễm trùng đường hô hấp ở trẻ em dưới 8 tuổi gây tổn thương lớp tế bào biểu mô đường hô hấp và các tế bào lông chuyển, làm giảm khả năng chống đỡ của phổi. Nhiễm virus, đặc biệt virus hợp bào hô hấp có nguy cơ làm tăng tính phản ứng phế quản, làm cho bệnh phát triển.
  • Yếu tố cá thể như tăng tính phản ứng của phế quản – gặp với tỷ lệ 8 đến 14% ở người bình thường, thiếu alpha1 – antitryspin – yếu tố di truyền chắc chắn gây bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hay tuổi tác cũng được xem là có tác động tới việc hình thành bệnh khi tỷ lệ mắc bệnh cao hơn ở người già.

Triệu chứng bệnh

Khi có những triệu chứng sau đây, người bệnh hãy đến các cơ sở y tế để khám và được điều trị sớm, tránh các biến chứng không mong muốn:

  • Tuổi cao trên 40, có tiền sử hút thuốc hoặc nghề nghiệp tiếp xúc với khói bụi, ô nhiễm..
  • Ho nhiều về buổi sáng, ho cơn hoặc ho thúng thắng, có kèm khạc đờm hoặc không
  • Đờm nhầy, trong, trừ đợt cấp ó bội nhiễm thì màu trắng đục, xanh hoặc vàng
  • Khó thở khi gắng sức, xuất hiện từ từ, tăng dần, giai đoạn muộn có khó thở liên tục

Tìm hiểu về bệnh phổi tắc nghẹn mạn tính - khó thở

Khi đi khám thấy có các biểu hiện như:

  • Kiểu thở: thở mím môi nhất là khi gắng sức
  • Có sử dụng các cơ hô hấp phụ: cơ liên sườn, cơ kéo hõm ức, hố thượng đòn
  • Có sử dụng cơ bụng khi thở ra
  • Đường kính trước sau của lồng ngực tăng lên (lồng ngực hình thùng)
  • Gõ vang ở bệnh nhân giãn phế nang
  • Nghe thấy tiếng tim mờ nhỏ, rì rào phế nang giảm, có thể thấy có ran rít, ran ngáy, ran ẩm và ran nổ.

Một số dấu hiệu tăng áp lực động mạch phổi như

  • Mắt lồi như mắt ếch do tăng mạch máu màng tiếp hợp
  • Nhịp tim nhanh, có thể có loạn nhịp hoàn toàn
  • Tĩnh mạch cổ nổi, đập theo nhịp tim, tăng khi làm việc gắng sức
  • Đau hạ sườn phải lan ra sau lưng. Phản hồi gan tĩnh mạch cổ dương tính
  • Phù chân và cổ trướng.

Điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính như thế nào?

Khi bị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính cần tuân thủ những cách điều trị chung là

  • Tránh lạnh, khói bụi
  • Cai nghiện thuốc lá, thuốc lào
  • Vệ sinh mũi họng thường xuyên kết hợp điều trị dự phòng các ổ nhiễm trùng tai mũi họng, răng.
  • Tiêm vaccin phòng cúm, phòng phế cầu
  • Cải thiện chế độ dinh dưỡng, chia ra nhiều bữa nhỏ ăn nhỏ, đủ chất
  • Giữ vệ sinh nơi ở sạch sẽ, thoáng mát, không dùng thảm

Tìm hiểu về bệnh phổi tắc nghẹn mạn tính - vệ sinh mũi

Một số biện pháp điều trị khác cần được tiến hành theo chỉ định của bác sĩ là:

  • Thuốc giãn phế quản và corticoid: ưu tiên các loại thuốc giãn phế quản dạng phun hít, khí dung. Liều lượng và đường dùng của các thuốc này tùy thuộc vòa mức độ và giai đoạn bệnh. Corticoid chỉ được chỉ định khi bệnh nhân bệnh phổi tăng nghẽn mạn tính ở giai đoạn nặng. có đợt cấp lặp đi lặp lại (3 đợt trong 3 năm). Dùng corticoid dưới dạng phun hút hoặc khí dung lâu dài với liều cao.
  • Điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính theo GOLD 2011
  • Thở oxy dài hạn tại nhà được chỉ định cho trường hợp suy hô hấp mạn (bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính giai đoạn 4) với những biểu hiện như thiếu oxy, dấu hiệu suy tim phải, đa hồng cầu, tăng áp động mạch phổi đã đươc xác định.
  • Phục hồi chức năng hô hấp bằng các biện pháp như

+ Thở bụng, cơ hoành và phần dưới lồng ngực, sử dụng kiểu  thở chậm, thư giãn để giảm tần số thở và giảm tiêu hoa năng lượng hô hấp. Thở mím môi trong các giai đoạn khó thở.

+ Ho có điều khiển để khạc đờm

+ Tăng trương lực cơ bằng cách tập thể dục đều đặn

  • Phẫu thuật: một số phẫu thuật được tiến hành để giảm thể tích phổi, cắt bóng khí phổi hoặc thay phổi trong một số trường hợp nhất định.
  • Bệnh nhân cần được theo dõi thường xuyên. Khám lại 4 tuần sau khi xuất viện vì đợt cấp và sau đó khám định kỳ. Đo chức năng hô hấp phân loại lại mức độ nặng ít nhất 1 năm 1 lần để phát hiện các bệnh phối hợp và đánh giá tình trạng bệnh và khả năng thích nghi với hoàn cảnh của bệnh nhân.

Tìm hiểu về bệnh phổi tắc nghẹn mạn tính - thở oxy

Các biện pháp điều trị đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính có thể chia ra tùy theo mức độ của bệnh để có các biện pháp phù hợp.

  • Điều trị đợt cấp mức độ nhẹ: điều trị và tăng liều thuốc giãn phế quản phun hít đến 4 -6 lần/ngày. Sử dụng các loại thuốc như prednisolon, các loại kháng sinh như beta lactam/kháng betalactamse hoặc moxifloxacin, levofloxacin.
  • Điều trị đợt cấp mức độ trung bình: áp dụng các biện pháp như với mức độ nhẹ, theo dõi mạch huyết áp, nhịp thở, SpO2. Thở oxy, tăng số lần xịt hoặc khí dung các thuốc giãn phế quản. Nếu không đáp ứng với các thuốc khí dung thì dùng salbutamol, terbutalin truyền tĩnh mạch, methylprednison hoặc các loại kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ.
  • Đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính nặng: thở oxy qua gọng kính, giữ SpO2, dùng thuốc giãn phế quản tại chỗ kết hợp truyền tĩnh mạch các thuốc cường beta2 giao cảm, tiêm methylprednison hoặc sử dụng các loại kháng sinh. Thông khí nhân tạo không xâm nhập khi có ít nhất 2 tiêu chuẩn là khó thở vừa tới nặng có co kéo hô hấp phụ và hô hấp nghịch thường.
  • Trường hợp bệnh ở giai đoạn nguy kịch cần tiến hành bóp bóng oxy qua mặt nạ với oxy 100%, đặt ống nội khí quản, thông khí nhân tạo hoặc thở máy xâm nhập. Trong trường hợp bệnh nhân khó thở nhiều không thở theo máy có thể chuyển sang thông khí điều khiển (thể tích hoặc áp lực), hút đờm qua nội khí quản, dùng htuoocs giãn phế quản truyền tĩnh mạch, tiêm tĩnh mạch corticoid hay dùng thuốc kháng sinh tiêm tĩnh mạch. Tuy nhiên việc dùng an thần liều cao hoặc giãn cơ có thể làm khó cai thở máy

Nói tóm lại, việc tiến hành điều trị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính phải tuân theo chỉ định của các bác sĩ và hạn chế tối đa việc tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ gây bệnh kể trên.

Các cách phòng bệnh hiệu quả

  • Loại bỏ các yếu tố kích thích như không hút thuốc, tránh khói bụi nơi làm việc, trong nhà, hạn chế tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, đeo khẩu trang khi ra ngoài.
  • Giữ gìn sức khỏe, giữ ấm cơ thể vào mùa lạnh
  • Tiêm vaccin phòng cúm đầy đủ, phòng phế cầu để ngăn ngừa các đợt cấp.

About dieutri

Check Also

Viêm cầu thận là gì và có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận là gì và có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận là hậu quả của rất nhiều căn bệnh nhưng nó là bệnh …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *