Home / Kiến thức / Ung thư – hung thần của thế kỷ 21

Ung thư – hung thần của thế kỷ 21

Ung thư – cái tên đủ sức đánh gục bất kỳ người mạnh mẽ nào. Không chỉ bởi hậu quả nó mang lại mà còn bởi quá trình điều trị đau đớn, tốn kém và khắc nghiệt. Ung thư không chỉ đem đến những tác động tiêu cực với người bệnh mà còn với cả những người thân xung quanh. Những năm gần đây những con số thống kê về tình trạng ung thư đang gia tăng và gióng lên một hồi chuông cảnh tỉnh cho tất cả mọi người, đừng coi thường sức khỏe của mình thêm nữa!

Ung thư là gì?

Ung thư không phải là tên một bệnh mà đó là một nhóm khoảng hơn 200 bệnh khác nhau và còn được biết đến là một loại u ác tính. Ung thư có tỷ lệ tử vong rất cao, bệnh tuy không di truyền nhưng lại đang có tốc độ gia tăng nhanh chóng và thực sự trở nên đáng báo động hơn bao giờ hết.

Ung thư - hung thần của thế kỷ 21 - ung thư là gì

Như đã biết thì mỗi cơ quan trong cơ thể luôn có một số lượng tế bào nhất định nhưng chúng không tồn tại mãi mãi mà liên tục bị thay thế bởi quá trình phân bào, tạo ra những tế bào mới thay thế để duy trì hoạt động của cơ thể. Quá trình này được điều khiển bởi các gen nằm trong nhân tế bào và khi có lỗi xảy ra, cách tế bào hoạt động có thể bị thay đổi một cách đáng kể. Thay vì nghỉ ngơi thì các tế bào sẽ tiếp tục phân chia không ngừng, đồng thời các tế bào cũ không chết mà vẫn sống khiến số lượng tế bào trong cơ thể tăng đột biến và mất kiểm soát, chúng xâm nhập vào các mô lân cận hoặc di chuyển đến những vị trí khác trong cơ thể – đó chính là ung thư.

Những khối ung thư di căn và phá hoại không chỉ một mà nhiều bộ phận trong cơ thể một cách nhanh chóng. Ung thư – cancer trong tiếng Latinh là con cua – nó được dùng để mô tả sự ác tính của loại bệnh này khi tỏa ra những chân, cẳng và bám chắc vào các mô. Ung thư hiện là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới (1)

Nguyên nhân ung thư

Có rất nhiều nguyên nhân có thể gây ung thư nhưng có đến hơn 80% là do các yếu tố bên ngoài tác động như môi trường hay lối sống và chỉ khoảng 10% là do yếu tố bên trong cơ thể tác động. Những yếu tố đó là gì?

  • Hút thuốc lá: ung thư phổi, thanh quản, dạ dày, bàng quang, thực quản, khoang miệng là những loại ung thư phổ biến do hút thuốc gây ra. Chúng ta được nghe rất nhiều, thậm chí biết rất rõ về tác hại của thuốc lá nhưng số người hút thuốc tại Việt Nam luôn nằm trong top đầu của thế giới. Thêm nữa những người hít phải khói thuốc cũng có thể mắc bệnh, thậm chí nguy cơ còn cao hơn hẳn những người hút thuốc. Thời gian hút thuốc càng dài, khả năng mắc ung thư càng lớn.

Ung thư - hung thần của thế kỷ 21 - hút thuốc lá

  • Chế độ dinh dưỡng: việc ăn uống thế nào luôn có vai trò quan trọng đối với sự phát triển và sức khỏe của mỗi người. Tiêu thụ quá nhiều mỡ động vật, ăn ít chất xơ làm tăng nguy cơ mắc các bệnh ung thư đại trực tràng và ung thư vú. Các loại đồ hộp, thực phẩm lên men hay quá hạn chứa nhiều chất hóa học và các chất trung gian chuyển hóa là nguyên nhân chiếm đến 35% gây ra nhiều loại ung thư liên quan đến đường tiêu hóa. Thịt hun khói, các muối, những loại dưa cà chưa nhiều nitrat và nitrosamine sau khi muối, ăn nhiều những loại này làm tăng nguy cơ ung thư thực quản và dạ dày.
  • Môi trường ô nhiễm: khói bụi công nghiệp, tàn dư của dioxin, hóa chất nông nghiệp góp phần không nhỏ trong việc gia tăng số lượng bệnh nhân ung thư mỗi năm.
  • Bức xa ion hóa: nguyên nhân này tuy không quá phổ biến những cũng chiếm đến 3% trong tổng số các trường hợp các bệnh ung thư. Tác nhân này chủ yếu đến từ tia Ronghen trong máy chụp X-quang hay các chất phóng xạ dùng trong y học và một số ngành khoa học. Mức độ tác động của chúng phụ thuộc và nhiều yếu tố như tuổi tác, liều lượng và vị trí tiếp xúc.
  • Tia cực tím: có trong ánh sáng Mặt trời. Việc để da tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng hay thường xuyên làm việc ở ngoài trời mà không có các phương tiện che chắn, nhất là trong bối cảnh tầng ozon đang bị thủng những mảng lớn như hiện nay là nguyên nhân số 1 gây ung thư da.
  • Nhiễm khuẩn: một số loại virus, vi khuẩn có khả năng gây ung thư như virus viêm gan B – có thể gây ung thư gan nguyên phát, HPV gây ung thư cổ tử cung, HP gây viêm loét dạ dày, tá tràng, ung thư dạ dày, EBV gây ung thư vòm họng, ung thư hạch lympho….

Ngoài ra còn một số yếu tố khác tuy không trực tiếp những cũng có những tác động nhất định đến việc hình thành bệnh có thể kể đến như tuổi tác, giới tính hay yếu tố gia đình. Đa phần ung thư hay xảy ra ở những người lớn tuổi, tỷ lệ cao nhất trong khoảng từ 40 đến 60 tuổi. Tuy thế thì những năm gần đây những trường hợp mắc bệnh ở người trẻ không còn là chuyện hiếm. Một số loại ung thư xảy ra nhiều ở một giới do cấu tạo cơ thể và hoạt động nội tiết là khác nhau. Thêm vào đó là yếu tố gia đình khi con người có đến 40 gen sinh ung thư và ức chế ung thư trong cơ thể. Tuy ung thư không di truyền nhưng các gen này lại có thể. Bình thường chúng sẽ không gây ra những bất thường gì những nếu bị đột biến, khả năng mắc ung thư sẽ tăng cao. (2)

Các loại ung thư thường gặp nhất hiện nay

Ung thư Phổi

Đây là loại ung thư phổ biến nhất ở cả nam và nữ và xếp vị trí số 1 trong số những loại ung thư tại Việt Nam. Do môi trường ô nhiễm, thường xuyên tiếp xúc với khói bụi, chất độc hại và có đến 90% là do hút thuốc lá, hít khói thuốc lá. Bệnh có diễn tiến âm thầm, thường được phát hiện khi đã muộn nên thường có tiên lượng xấu và khó điều trị. Mỗi năm nước ta ghi nhận thêm khoảng 20.000 ca mắc bệnh mới và có đến 19.500 trường hợp tử vong.

Ung thư Vú

Đây là loại ung thư phổ biến thứ 2 tại nước ta. Không chỉ phụ nữ trung niên hay những người đã có gia đình, có những cô gái cũng đã được phát hiện mắc bệnh khi chỉ mới 20, 21 tuổi khiến nó thực sự trở nên khó đoán định nguyên nhân để phòng tránh. Tuy tỉ lệ thấp hơn nhiều nhưng nam giới không phải hoàn toàn đứng ngoài cuộc, họ cũng có khả năng mắc ung thư vú như phụ nữ.

Ung thư - hung thần của thế kỷ 21 - ung thư vú

Ung thư Gan

Tuy chỉ có mức độ phổ biến thứ 6 trong số những loại ung thư hiện nay nhưng bệnh đặc biệt nguy hiểm bởi tỉ lệ tử vong cao, chỉ xếp sau ung thư phổi. Bệnh khó phát hiện do không có những biểu hiện đặc trưng và người bệnh chủ quan vì thế khi phát hiện thường ở giai đoạn nặng. Bệnh gặp ở nam giới nhiều hơn do thói quen uống rượu bia, nhậu nẹt. Việt Nam là nước có tỉ lệ mắc ung thư gan cao nhất trên thế giới khi mỗi năm ghi nhận thêm khoảng 10.000 trường hợp.

Ung thư Dạ dày

Lý do là bởi những thực phẩm nạp vào cơ thể phần nhiều là thịt. Những món xông khói, nướng hay dưa muối, cà muối, kim chi là “đặc sản” của nền ẩm thực châu Á. Thêm vào đó là cuộc sống bận rộn khiến mọi người ưa chuộng đồ ăn nhanh thay vì những bữa cơm tự nấu khiến dạ dày bị “hành hạ” và mắc bệnh. Ung thư dạ dày phổ biến ở cả hai giới và có nhiều ở những nước như Hàn Quốc, Nhật Bản, Việt Nam. Mỗi năm nước ta có thêm khoảng 14.000 ca mắc mới và 11.000 trường hợp tử vong do căn bệnh này gây ra.

Ung thư Đại trực tràng

Căn bệnh này những năm gần đây trở nên thực sự phổ biến tuy nhiên nếu được phát hiện sớm, bệnh hoàn toàn có thể được chữa khỏi. Ung thư đại trực tràng gặp nhiều ở nam giới hơn phụ nữ, đặc biệt ở lứa tuổi trên 50 do chế độ ăn uống và sinh hoạt không lành mạnh. Tỉ lệ mắc bệnh cao chỉ sau ung thư phổi và có đến 9000 ca mắc mới mỗi năm được ghi nhận tại Việt Nam.

Ung thư - hung thần của thế kỷ 21 - ung thư đại trực tràng

Ung thư buồng trứng

Loại bệnh này chỉ gặp ở phụ nữ do những bất thường của các tế nào ác tính trong buồng trứng. Ung thư buồng trứng phổ biến thứ 5 trong các loại ung thư ở nước ta hiện nay và có thể gặp ở mọi lứa tuổi dù phụ nữ lớn tuổi có khả năng mắc bệnh cao hơn.

Ung thư Cổ tử cung

Đây là loại bệnh xảy ra ở cổ tử cung của phụ nữ, gặp nhiều ở phụ nữ trong độ tuổi từ 30 đến 55 mà nguyên nhân chủ yếu là do virus HPV. Ở nước ta tỉ lệ mắc ung thư cổ tử cung rơi vào khoảng 13,6 ca trên 100.000 dân. Ước tính đến năm 2020 số mắc tăng lên con số hơn 6.600 ca. Tuy nhiên bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa hiệu quả bằng việc tiêm vaccin

Ung thư có thể chữa khỏi không?

Nhiều người chỉ cần nghe đến ung thư đã bủn rủn chân tay, nghĩ rằng cầm chắc giấy báo tử, tuy nhiên có đến 80% có thể chữa khỏi ung thư nếu bệnh được phát hiện ở giai đoạn sớm. Nếu ung thư được điều trị thành công và không tái phát trong vòng 5 năm sau đó thì được coi là khỏi bệnh vì khả năng tái phát là vô cùng nhỏ.

Ung thư - hung thần của thế kỷ 21 - ung thư có chữa được không

Nhiều loại ung thư có thể điều trị khỏi như ung thư tinh hoàn, ung thư da, ung thư tuyến giáp hay ung thư dây thanh. 75% bệnh nhân ung thư vú có thể khỏi bệnh nếu được phát hiện sớm. Tuy nhiên cũng cần phải hiểu, ung thư có khả năng điều trị thành công hay không phụ thuộc vào 3 yếu tố là loại bệnh, giai đoạn bệnh và khả năng đáp ứng với điều trị của từng người bệnh. Dù vậy thì cũng không nên quá bi quan hay suy sụp khi hay tin có ung thư vì như đã nói, ung thư hoàn toàn có thể chữa khỏi được. (3)

Làm sao để không bị ung thư?

Dù tỉ lệ mắc ung thư đang tăng cao nhưng chúng ta có thể nói không với chúng nếu có chế độ ăn uống và sinh hoạt lành mạnh. Tiến sĩ Joseph Michael Mercola – thành viên Hiệp hội các bác sỹ Mỹ khẳng định có thể giảm đến 50% khả năng mắc ung thư chỉ nhờ thay đổi thói quen sống. Và Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ cũng đồng ý với điều này.

Ung thư - hung thần của thế kỷ 21 - phòng ngừa ung thư

Một số thói quen tốt nên có để nói không với ung thư là:

  • Hạn chế ăn đường, đặc biệt là đường fructose
  • Bổ sung vitamin D giúp chống lại những mầm mống gây ung thư. Tắm nắng khoảng 10-15 phút mỗi ngày tại thời điểm 6-8h sáng là tốt nhất.
  • Vận động hàng ngày. Tập thể dục là tốt nhất nhưng nếu bạn quá bận hoặc quá lười, hãy làm việc nhà, đi bộ 30 phút hoặc thực hiện các bài tập đơn giản trong những khoảng nghỉ/
  • Tránh xa các đồ uống có cồn như rượu, bia.
  • Đảm bảo chế độ ăn đủ i ốt
  • Tránh xa bánh mì trắng, mì ống và thay bằng ngũ cốc nguyên hạt để tăng cường chất xơ.
  • Cố gắng ăn nhạt đi một chút, đừng ăn quá mặn
  • Không hút thuốc lá, tránh xa khu vực có người hút thuốc để không hít phải khói thuốc
  • Ăn nhiều rau xanh, hoa quả, đặc biệt là súp lơ, chuối, cam, hoa quả màu đỏ
  • Hạn chế đồ nướng, thịt xông khói hay những đồ ăn chiên, rán.
  • Khám sức khỏe định kỳ để nhanh chóng phát hiện bất thường.

About dieutri

Check Also

Viêm cầu thận là gì và có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận là gì và có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận là hậu quả của rất nhiều căn bệnh nhưng nó là bệnh …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *