Home / Kiến thức / Viêm phế quản – bệnh lý hô hấp phổ biến

Viêm phế quản – bệnh lý hô hấp phổ biến

Biến đổi khí hậu , ô nhiễm môi trường khiến những bệnh về đường hô hấp trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, trong đó viêm phế quản là bệnh lý cần được chú ý hơn cả không chỉ bởi ai cũng có thể mắc bệnh mà còn bởi khả năng tái phát cao và những biến chứng dễ bị bỏ qua của nó. Hiểu đúng và đủ là cách tốt nhất để phòng bệnh hiệu quả.

Viêm phế quản là gì?

Viêm phế quản cấp là tình trạng viêm nhiễm cấp tính của niêm mạc phế quản – ống mang không khí đến và đi từ phổi ở người trước đó không có tổn thương. Bệnh xảy ra nhiều vào mùa đông và mùa xuân hay khi thời tiết bắt đầu giao mùa. Bệnh có thể xảy ra với bất cứ ai nhưng người già và trẻ em là những đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn cả.

Viêm phế quản - bệnh lý hô hấp phổ biến - tổng quan bệnh

Viêm phế quản có thể là cấp tính hoặc mạn tính. Viêm phế quản cấp tính chủ yếu tiến triển lành tính, có thể khỏi hoàn toàn và không để lại di chứng nếu được phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Tuy nhiên nếu để lâu, viêm phế quản có thể dẫn đến bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và gây ra những biến chứng nguy hiểm.

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến viêm phế quản

  • Do virus: đây là nguyên nhân chủ yếu, chiếm từ 50 đến 90% các trường hợp viêm phế quản. Người ta ghi nhận có đến 180 loại virus gây bệnh, trong đó phổ biến nhất là các Myxovirus (virus cúm và virus á cúm), các Rhinovirus, Coronavirus, virus đại thực bào đường hô hấp (Resporatory Syncticial Virus), Adenovirus, Enterovirus (coxsackie và echovirus) và một số hợp chủng Harpes virsu (CMV, Varicellae).
  • Do vi khuẩn: các vi khuẩn gây viêm phế quản thường gặp nhất là các vi khuẩn nội bào như Mycoplasma pneumoniae và Chlamydia pneumoniae – chúng là nguyên nhân của 25% trường hợp viêm phế quản cấp. Ngoài ra các phế cầu và Hemophillus infuluenzae cúng có thể là nguyên nhân gây bệnh dù ít gặp hơn, thường đi kèm với biểu hiện sốt và các dấu hiệu ngoài đường hô hấp. Xét nghiệm tìm vi khuẩn thường âm tính 80 đến 95% các trường hợp viêm phế quản cấp. Nguyên nhân này ít phổ biến hơn do virus nhưng không vì thế mà được chủ quan.

Viêm phế quản - bệnh lý hô hấp phổ biến - ô nhiễm không khí

  • Hít phải hơi độc: khói thuốc lá, chlorine, amoniac, acid, dung môi công nghiệp, hơi độc chiến tranh. Những công nhân làm việc ở các khu công nghiệp là đối tượng chịu nhiều ảnh hưởng của vấn đề này.
  • Yếu tố dị ứng: viêm phế quản xảy ra ở trẻ em giống như cơn hen phế quản. Bệnh cũng xảy ra ở những người bị hen, mày đay, phù Quinck.
  • Một số nguyên nhân thuận lợi khác tác động đến việc hình thành bệnh là:

+ Thời tiết thay đổi, nhiễm lạnh đột ngột

+ Cơ thể suy mòn, còi xương, suy dinh dưỡng ở trẻ em, suy giảm hệ miễn dịch khiến sức đề kháng yếu

+ Ứ đọng phổi do suy tim

+ Mắc các bệnh của phổi như lao phổi và ung thư phổi

+ Môi trường sống ẩm thấp, nhiều khói bụi.

Các triệu chứng thường gặp

Viêm phế quản cấp do virus bắt đầu điển hình bằng viêm long đường hô hấp trên với các biểu hiện phổ biến là hắt hơi, sổ mũi, viêm họng. Tổn thương lan xuống đường hô hấp dưới biểu hiện trước tiên bằng ho khan, ho từng cơn, ho ông ổng. Bệnh toàn phát gồm 2 giai đoạn là:

Giai đoạn khô

Bệnh nhân thường có cảm giác bỏng rát sau xương ức (liên quan đến viêm khí phế quản), cảm giác tăng lên khi ho, đau ngực nguồn gốc do cơ vì ho liên tục. Ho khan, có khi ho ông ổng, ho từng cơn, ho khàn tiếng.Triệu chứng ho toàn thân:

  • Sốt khoảng 38 độ
  • Nhức đầu, mệt mỏi, đau mình mẩy, biếng ăn
  • Khám phổi lúc đầu bình thường nhưng sau thấy rải rác có ran rít và ran ngáy

Giai đoạn này kéo dài khoảng 3-4 ngày thì chuyển sang giai đoạn ướt

Viêm phế quản - bệnh lý hô hấp phổ biến - triệu chứng ho

Giai đoạn ướt

  • Cảm giác đau rát bỏng sau xương ức giảm dần rồi hết hẳn, khó thở nhẹ, ho khạc đờm nhầy hoặc đờm vàng mủ.
  • Nghe phổi có thể có tiếng ran ngáy va ran ẩm, gõ thì không thấy vùng đục.
  • Đôi khi bệnh bắt đầu một cách rầm rộ bằng những cơn sốt cao, ho nhiều, có thể ho ra máu… Nếu ở người lớn tuổi nghiện thuốc lá có ho ra máu cần chú ý tìm ung thư phế quản bằng cách soi phế quản kể cả trong trường hợp X-quang không có biểu hiện gì rõ rệt
  • X-quang có thể thấy thành phế quản dày, ngoài ra không có gì đặc biệt.
  • Xét nhiệm công thức bạch cầu và máu lắng tăng vừa phải

Giai đoạn này thương kéo dài trong khoảng từ 4 đến 5 ngày và khoảng 10 ngày thì khỏi hẳn. Nhưng ở một số người bệnh ho khan có thể kéo dài cả tuần lễ (tăng tính phản ứng phế quản sau nhiễm trùng).

Nếu để lâu bệnh tiến triển thành viêm phế quản mạn tính thì có thể có các biểu hiện như:

  • Ho nặng hơn vào buổi sáng, đặc biệt khi độ ẩm không khí cao
  • Thường xuyên bị nhiễm trùng đường hô hấp, cảm cúm

Tiến triển và biến chứng

Tiên lượng của viêm phế quản nói chung là tốt. Tuy nhiên tiến triển trước mắt có thể đáng lo ngại hơn ở một số cơ địa như suy hô hấp mạn tính, hen phế quản hoặc suy tim và trong trường hợp viêm tiểu phế quản ở trẻ nhỏ. Ở người lớn tuổi có thể xảy ra tình trạng suy giảm hệ thống miễn dịch, các biến đổi về giải phẫu tại chỗ có thể làm cho bệnh dễ lan tới các tiểu phế quản tận và các phế nang gây viêm phổi cấp.

Phần lớn bệnh khỏi hoàn toàn và không để lại di chứng nhưng bệnh có khả năng tái phát nhiều lần, từ đó có thể dẫn tới giãn phế quản hoặc viêm tiểu phế quản tắc nghẽn, nhất là ở trẻ em.

  • Viêm tiểu phế quản tắc nghẽn: gặp chủ yếu ở trẻ em sau viêm phế quản do virus. Quá trình viêm và hoại tử nghiêm trọng biểu mô phế quản có thể dẫn tới tăng sinh rất mạnh các tế bào biểu mô phủ tiểu phế quản gây bít tắc lòng phế quản bởi tổ chức xơ. Bệnh cảnh lâm sàng biểu hiện bằng suy hô hấp mạn tính với khó thở, ho và tiếng bất thường đặc trưng nghe thấy ở thì hít vào. Chức năng hô hấp thường có rối loạn thông khí tắc nghẽn nặng, không phục hồi với thuốc giãn phế quản kích thích beta2 hoặc corticoid. Người lớn rất hiếm khi xuất hiện biến chứng này, nếu có thì cần phải tìm hiểu xem bệnh nhân có bị các bệnh hệ thống như xơ bì, viêm đa khớp dạng thấp hay một số nguyên nhân do dùng thuốc hay không.
  • Chứng tăng tính phản ứng phế quản: các rối loạn này thường thấy sau khi bị viêm phế quản do virus hoặc do mycoplasma và biến mất ở 40% các trường hợp trong còng 2 tháng sau đợt viêm khởi phát.

Điều trị viêm phế quản cấp như thế nào

Ở người lớn, viêm phế quản cấp đơn thuần có thể tự khỏi không cần điều trị. Một số biện pháp điều trị triệu chứng như:

  • Nghỉ ngơi, bỏ thuốc lá, giữ ấm cơ thể
  • Giảm ho, long đờm. Nếu ho nhiều gây mất ngủ các bác sĩ có thể kê cho bệnh nhân một số loại thuốc giảm ho như Terpin codein 15-30 mg/24 giời hoặc Dextromethorphan 10-20 mg/24 giờ.
  • Nếu ho có đờm có thể kê thuốc long đờm acetylcystein
  • Với những cơn co thắt phế quản thì thuốc giãn phế quản kích thích beta 2 đường phun hít hoặc khí dung hay dạng uống có thể được sử dụng.

Viêm phế quản - bệnh lý hô hấp phổ biến - điều trị

  • Bảo đảm uống đủ nước và chế độ ăn đầy đủ dinh dưỡng
  • Không cần dùng kháng sinh cho viêm phế quản cấp đơn thuần ở người bình thường
  • Chỉ định dùng kháng sinh khi ho kéo dài trên 7 ngày, ho khạc đờm mủ rõ hay viêm phế quản ở người có bệnh mạn tính nặng như suy tim, ung thư.
  • Sử dụng kháng sinh tùy thuộc mô hình vi khuẩn và tình hình kháng thuốc tại địa phương. Một số loại thuốc được chỉ định là ampicilin, amoxicin, cephalosporin, cefuroxim hay macrolid. Liều dùng và cách thức đều phải tuân theo sự chỉ dẫn của bác sĩ, tuyệt đối không được tự ý mua thuốc về uống.

Các biện pháp phòng bệnh hiệu quả

  • Loại bỏ yếu tố kích thích bằng cách không hút thuốc lá, tránh khỏi bụi, ô nhiễm. Đeo khẩu trang khi ra đường.
  • Giữ ấm cơ thể vào mùa lạnh
  • Tiêm vaccin phòng cúm, phế cầu, đặc biệt cho những bệnh nhân bị phổi mạn tính, suy tim, cắt lách hay trên 65 tuổi.
  • Điều trị các nhiễm trùng tai mũi họng, răng hàm mặt và các tình trạng bệnh lý suy giảm miễn dihcj
  • Vệ sinh răng miệng sạch sẽ.

About dieutri

Check Also

Viêm cầu thận là gì và có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận là gì và có nguy hiểm không?

Viêm cầu thận là hậu quả của rất nhiều căn bệnh nhưng nó là bệnh …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *